/R101_001_0001.djvu

			,
 


AKADEMIA TECHNICZNO-ROLNICZA 
IM. JANA I J�?DRZEJA ŚNIADECKICH 
W BYDGOSZCZY 


.' 


ROZPRAWY NR 101 


Zbigniew Podkówka 


WP�?YW SKARMIANIA KISZONKI Z KUKURYDZ'(, 
MIESZANKI ZBOŻOWO-STRĄCZKOWEJ 
LUB LUCERNY Z TRAWAMI 
NA PRODUKCYJNOŚĆ KRÓW, SK�?AD MLEKA 
I WYBRANE WSKAŹNIKI BIOCHEMICZNE KRWI 



6 


dk6wka, Zbigniew. 
>ływ skarmiania kiszonki 
11. 


BYDGOSZCZ - 2001 



 


" 


.. 


., 
.-'
		

/R101_003_0001.djvu

			/ 
I
 r I -..... 


. 


AKADEMIA TECHNICZNO-ROLNICZA 
IM. JANA I J�?DRZEJA ŚNIADECKICH 
W BYDGOSZCZY 


ROZPRAWY NR 101 


Zbigniew Podkówka 


WP�?YW SKARMIANIA KISZONKI Z KUKURYDZY: 
MIESZANKI ZBOZOWO-STRĄCZKOWEJ 
LUB LUCERNY Z TRAWAMI 
NA PRODUKCYJNOŚĆ KRÓW, SK�?AD MLEKA 
I WYBRANE WSKAŹNIKI BIOCHEMICZNE KRWI 


Biblioteka Główna A TR w Bydgoszczy 
11



I
I
I





I
I
I
I
lml
I
1 
000000086008 


BYDGOSZCZ - 2001
		

/R101_004_0001.djvu

			REDAKTOR NACZELNY 
dr hab. inż. Janusz Prusiński, prof. nadzw. ATR 


OPINIODAWCY 
prof. dr hab. Józef Karaś 
prof. dr hab. Zygmunt Lilwińczuk 


REDAKTOR NAUKOWY 
prof. dr hab. Jan Mikołajczak 


,... 
 :(. J'
: 



 Copyrighl 
Wydawnictwa Uczelniane Akademii Techniczno-Rolniczej 
Bydgoszcz 200 l 


ISSN 0209-0597 


Wydawnictwa Uczelniane Akademii Techniczno-Rolniczej 
u1. Ks. A. Kordeckiego 20,85-225 Bydgoszcz, te1. (052) 3790482, 3790426 
e-mail: wydawucz@atr.bydgoszcz. pl http://www.alr.bydgoszcz.pl/
wyd 


Wyd. I. Nakład 150 egz. Ark. aut. 3,75. Ark. druk. 5,25. Papicr druk. k1. III. 
Oddano do druku i druk ukończono w czerwCu 200 l r. Zamówienie nr 6/200 l 
Zakład Małej Poligrafii ATR, u1. Ks. A Kordeckiego 20, 85-225 Bydgoszcz 


, 


, 
'-- 


,- f / 
1',) 


r-: 
 
,'--\ 
\r-\- 
[/
		

/R101_005_0001.djvu

			Spis treści 


l. Wstęp i przegląd piśmiennictwa ...................................................................5 
2. Cel badań......................... .............. ................. ..... ........................................ 11 
3. Maleriał i metody ........................................................................................ 12 
3.1. Czas i miejsce doświadczenia ............................................................ 12 
3.2. Doświadczenie strawności owe .......................................................... 12 
3.3. Układ doświadczenia żywieniowego ................................................. 12 
3.4. Dawka pokarmowa ...... ...................................................................... 13 
3.5. Sposób przygotowania pasz ............................................................... 15 
3.6. Pobieranie próbek do analiz chemicznych ......................................... 16 
3.7. Analizy ............................................................................................... 17 
3.8. Wartość pokarmowa pasz .................................................................. 17 
3.9. Slandaryzacja wydajności mleka ....................................................... 18 
3.10. Obliczenia statystyczne ...................................................................... 18 
4. Wyniki badail ............................................................................................... 19 
4.1. Jakość kiszonek ................................................................................... 19 
4.2. Strawność pasz objętościowych ..........................................................21 
4.3. Sklad chemiczny i wartość pokarmowa pasz objętościowych ............21 
4.4. Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz lreściwych .................... 23 
4.5. Skład chemiczny i wartość pokarmowa mieszanki treściwej .............. 25 
4.6. Wyniki produkcyjne doświadczeń żywieniowych ..............................26 
4.6.1. Doświadczenie I ........................................................................26 
4.6.2. Doświadczenie II .......................................................................32 
4.6.3. Doświadczenie I i II łącznie ......................................................38 
4.6.4. Doświadczenie III ......................................................................44 
4.6.5. Omówienie wyników badań za okres 3 lat ................................ 52 
5. Dyskusja wyników ....................................................................................... 57 
5.1. Jakość kiszonek ...................................................................................57 
5.2. Badania strawnosciowe .......................................................................57 
5.3. Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz ......................................58 
5.4. Skład chemiczny dawek pokarmowych ............................................... 59 
5.5. Wyniki produkcyjne . ........................................................................... 59 
5.5.1. Pobranie składników pokarmowych .........................................59 
5.5.2. Produkcja mleka . ....................................................................... 60 
5.5.3. Z....Ljcie sk.Lid\I;i,:
'n p(;k
,T..,o\'.ych na produkcję mleka .......... 61 
5.5.4. Skład mleka ............................................................................... 61 
5.5.5. Wskaźniki biochemiczne krwi krów......................................... 63 
5.5.6. Podsumowanie wyników badań ................................................64 
6. Wnioski .............. ................. ................. ............... .......... ....... ............... ....... 65 
Literalura ..................................................................................................... 66 
Slreszczenia .... ......... ..... ................... ... ..... ........ ... ..... ....... ..... ...... .................. 78
		

/R101_007_0001.djvu

			5 


l. WST�?P I PRZEGLĄD PIŚMIENNICTW A 


Możliwości produkcji mleka przez krowy ras mlecznych, szczególnie rasy 
holsztyńskiej, są bardzo wysokie. Średnia wydajność mleka od całej populacji 
krów w Izraelu przekracza 9000 kg, w USA wynosi 7500 kg, a w Holandii, Da- 
nii, Szwecji i Wielkiej Brytanii zbliża się do 7000 kg. W krajach Unii Europej- 
skiej, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie powszechne stają się stada krów osią- 
gające wydajności powyżej 10000 kg mleka w ciągu laktacji [17, 25, 129]. 
W Stanach .qednoczonych, gdzie wzrost produkcji mleka nie jest ograniczony 
systemem kwot, jakie stosuje się w krajach Unii Europejskiej, średnia wydaj- 
ność mleka od krowy wzrasta rocznie o 2+3% [36]. 
Dzięki masowemu użyciu bydła rasy holsztyńskiej do doskonalenia rasy 
czarno-białej zacierają się różnice w produkcyjności pomiędzy USA i Kanadą, 
z jednej strony, a krajami importującymi geny z tych państw. Ma to miejsce 
również w naszym kraju poprzez import zwierząt, zarodków lub nasienia. Naj- 
lepsze polskie stada (OHZ Osięciny, OHZ Głogówek, ZZD Pawłowice, SB Mo- 
chełek) osiągają już średnie wydajności powyżej 8000 kg mleka, a niektóre 
zwierzęta nawet powyżej 12000 kg [46, 122]. Średnia wydajność krów w na- 
szym kraju (3491 kg m1eka w 1998 roku) wciąż pozostaje jednak na poziomie 
dalekim od oczekiwal1 [129]. Tak znaczące różnice pomiędzy wydajnością fak- 
tyczną a oczekiwaną wynikają głównie z nieprawidłowego żywienia. Jak podaje 
HUljens [36], 60+67% postępu w mleczności krów wynika z poprawy żywienia 
i warunków utrzymania, a lylko 33+40% z poprawy genotypu. Stąd uzasadniona 
wydaje się leza, że tempo "holsztynizacji" naszego pogłowia, a więc zwiększa- 
nia potencjału produkcyjnego krów, jest znacznie szybsze niż tempo poprawy 
ich żywienia. 
W 50.+60. dniu po ocieleniu wyslępuje szczyt produkcji mleka, a każde 
zwiększenie dziennego udoju o l kg w tym okresie powoduje wzrosl wydajności 
za całą laktację o 200+225 kg [16, 36]. O wielkości produkcji i składzie mleka 
decydują składniki pokarmowe wchłaniane z przewodu pokarmowego krowy. 
Okreś1enie stopnia wykorzystania węglowodanów i białka w żwaczu w proce- 
sach synlezy mikrobiologicznej, podaży składników pokarmowych do jelita 
cienkiego oraz stopnia ich absorpcji i wykorzystania przy produkcji mleka de- 
cyduje o prawidłowym żywieniu krowy [139]. W początkowym okresie laktacji 
zapolrzebowanie krowy na paszę gwahownie wzrasta, ajej pobranie obniża się. 
Spadek pobrania paszy może dochodzić nawet do 30% [57] lub do 18% suchej 
masy dawki pokarmowej [15, 36]. Prowadzi 10 do powstania dysproporcji po- 
między zapotrzebowaniem a możliwościami jego pokrycia. W pierwszym try- 
mestrze laktacji deficyt energetyczny jest częściowo pokrywany z rezerw tłusz- 
czowych zgromadzonych w organizmie krowy, co prowadzi do spadku masy 
ciała. Jesl to normalny proces fizjologiczny, pod warunkiem że deficyt ten nie 
jest zbyt duży. Pełną zdolność do pobrania paszy zwierzęla uzyskują dopiero po 
upływie 5+6 tygodni od ocielenia [57].
		

/R101_008_0001.djvu

			.. 


6 


Wielu autorów zwraca uwagę na nieprawidłowe żywienie krów w naszym 
kraju. Dawki pokarmowe są niewłaściwie zbilansowane pod względem ilościo- 
wym i jakościowym, co powoduje u krów zaburzenia trawienno-metaboliczne. 
Prowadzi to w konsekwencji do spadku produkcji [80, 118, 132, 133] oraz obni- 
żenia płodności [34, 163]. W wielu przypadkach skarmia się nadmiar paszy 
treściwej o niewłaściwym składzie chemicznym [61, 62, 132, 133]. W czasie 
żywienia letniego, z wykorzystaniem zielonek, dawki pokarmowe cechują się 
nieprawidłowym stosunkiem białka do energii [31, 47, 61, 81, 130, 145]. 
Wzrost potencjału produkcyjnego krów wymaga zmiany bazy pasz obję- 
tościowych dla tych zwierząt. Należy zrezygnować ze skarmiania świeżych zie- 
lonek, pomimo że jest to najtańsza i najlepsza pasza. Żywienie przez cały rok 
powinno opierać się na paszach konserwowanych, co ma gwarantować równo- 
mierną dawkę o stałym składzie. Często spotykane w praktyce zmiany wartości 
pokarmowej pasz i składu dawki obniżają wykorzystanie składników pokarmo- 
wych, co ujemnie wpływa na efekty produkcyjne [46, 72, 78]. Wszystkie pasze 
powinny być bardzo dobrej jakości, o wysokich walorach dietetycznych i sma- 
kowych [30,41,52,57,60, 147, 151]. 
Przyjmując takie założenia, należy odpowiednio ukierunkować produkcj 
pasz objętościowych na użytkach zielonych i gruntach ornych. Dobierając roślifJ 
do uprawy, należy kierować się nie tylko wielkością plonu i kosztami produkcj, 
ale również przydatnością do konserwacji. W Polsce, podobnie jak w innycl 
krajach Europy, powoli odchodzi się od produkcji siana. Badania wielu autoróv 
[43, 53, 54, 55, 65, 126] dowiodły, że możliwa jest całkowita eliminacja sian 
z dawki pokarmowej krów i zastąpienie go kiszonkami. Zamiana jest jednak me: 
żliwa pod warunkiem, że skarmia się kiszonki z traw lub roślin motylkowatych 
o zawartości suchej masy powyżej 30%, a kukurydzy - powyżej 25%. Również 
praktyka potwierdza, że przyszłościową metodą konserwowania pasz jesl zaki- 
szanie. Ten kierunek konserwacji pasz powinien być powiązany z modelem 
gospodarki paszowej i systemem żywienia zwierząt przeżuwających [98, 124, 
155, 160, 161]. 
Coraz większego znaczenie nabierają uproszczone systemy żywienia krów 
mlecznych. Istotą ich tworzenia jest maksymalne wykorzystanie pasz produko- 
wanych w danym rejonie, szczególnie tanich pasz objętościowych. Istnieje kilka 
takich systemów, w których podstawowymi paszami są kiszonka z kukurydzy. 
kiswnka z podsuszonych traw lub roślin motylkowatych, siano i buraki cukrowo- 
-pastewne [53, 157]. 
W Polsce żywienie krów oparte jest na kiszonce z kukurydzy [50, 126], 
która według Sulewskiej [141] uważana jest za najlepszą i najtańszą konserwo- 
waną paszę objętościową. Możliwości produkcyjne kukurydzy sprawiają, iż jesl 
jedną z najbardziej wydajnych roślin pastewnych. Bez większych problemów 
można uzyskać 70 ton świeżej masy z l ha, co daje do 20 t suchej masy [108, 
142]. 
O wartości pokarmowej kiszonki z kukurydzy decyduje stadium dojrzałości 
podczas zbioru. W miarę dojrzewania kukurydzy i wzrostu zawartości suchej
		

/R101_009_0001.djvu

			7 


masy zwiększa się udział kolb, a zmniejsza pozostałych części roślin. Powoduje 
to obniżenie ilości węglowodanów strukturalnych, natomiast wzrost zawartości 
skrobi i koncentracji energii [68]. Skrobia kukurydziana jest wolniej rozkładana 
w żwaczu w porównaniu ze skrobią innych pasz, co zapewnia slabilność proce- 
sów lrawiennych. Ponadl0 znaczna jej część przechodzi do jelita cienkiego, 
gdzie ulega trawieniu enzymatycznemu i absorpcji w postaci glukozy [28, 29, 
57, 128]. W ten sposób może być łagodzony deficyt energii, na który narażone 
są krowy wysoko mleczne. Udział kolb w zakiszanym surowcu powinien prze- 
kraczać 40% suchej masy [50]. 
W przeciętnych warunkach zawartość suchej masy w kiszonce z kukury- 
dzy powinna wynosić od 25 do 35%. Przy niższej zawartości suchej masy w pro- 
cesie kiszenia powstaje dużo kwasu octowego, co powoduje gorsze pobieranie 
kiszonki przez krowy. Pojawia się również niebezpieczeństwo wyciekania so- 
ków. Przy wyższej suchej masie zachodzą niekorzyslne zmiany w składnikach 
ścian komórkowych części wegelatywnych roślin. Lignifikacja powoduje wzrosl 
zawartości ADF, co obniża slrawność składników pokarmowych. Wzrosl ilości 
NDF ogranicza również pobieranie paszy przez krowy [13, 18,21]. 
Wysoka koncenlracja energii oraz optymalna zawartość włókna surowego 
w kiszonce z kukurydzy sprawia, że spełnia ona wymagania zwierząl wysoko 
produkcyjnych. Pasza la w porównaniu z kiszonkami z traw czy roślin molylko- 
walych uboga jesl w białko, które jest oporne na działanie baklerii żwacza; 
jego rozkładalność żwaczowa wynosi od 50 do 70%. Sląd kiszonka z kukury- 
dzy stanowi cenne źródło białka pochodzenia paszowego trawionego w jelicie 
cienkim [50, 126]. 
Mimo niewąlpliwych zalel kiszonki z kukurydzy, podnoszone są również 
głosy krylyczne odnośnie lej paszy. Podawanie dużych ilości kiszonki złej ja- 
kości, lub slosowanie jej w monodiecie, powoduje zaburzenia zdrowia zwierząl 
[59]. Ponadl0 kukurydza wrażliwa jesl na warunki pogodowe, szczególnie na 
ilość i rozkład opadów w okresie wegelacji, co powoduje, że jej plonowanie 
jesl zawodne [4, 108, 141]. 
Pod względem energetycznym do kiszonki z kukurydzy najbardziej zbliżona 
jest kiszonka z całych roślin zbożowych (G PS) [2, 42, 56, 69]. O jej wartości 
pokarmowej decyduje galunek zboża i faza wegelacji w momencie zbioru [42, 
99. 116, 122, 149]. Wielu aulorów [56, 74, 87] zwraca uwagę na ścisłe prze- 
slrzeganie lerminu zbioru. Opóźnianie zbioru wpływa na wyslępowanie nieslra- 
wionych ziaren w kale, obniża strawność i wartość pokarmową. Zakiszane 
rośliny lrudno ubić, co powoduje pogorszenie jakości kiszonki. Pabsl [87] wy- 
kazał korzyslny wpływ kiszonki GPS na procesy fermentacyjne w żwaczu, 
zwłaszcza na odpowiedni stosunek kwasu octowego do propionowego, klóry 
oddziaływuje na zawartość tłuszczu w mleku. Bielak i in. [2] oraz Slaudacher 
[138] podkreślają wysokie walory smakowe kiszonki z GPS i jej chęlne wy- 
jadanie przez krowy. 
Plon świeżej masy całych roślin zbożowych z I ha jest średnio o połowę 
niższy niż przy uprawie kukurydzy. Suchej masy z I ha zbiera się około 8 ton
		

/R101_010_0001.djvu

			8 


[2, 70]. Znacznie większy plon suchej masy uzyskuje się przy zbożach ozimych 
aniżeli jarych [71]. 
Obecnie często uprawia się mieszankę roślin zbożowych ze strączkowymi. 
Kiszonka sporządzona z nich ma wyższą zawartość białka [33, 86], co ułatwia 
bilansowanie dawki pokarmowej. 
Poprawa technologii sporządzania kiszonki, oraz udoskonalenie dodatków 
ułatwiających zakiszanie, pozwala na uzyskiwanie dobrych kiszonek z traw, 
roślin motylkowatych oraz ich mieszanek [14, 32, 70, 73, 109, 112]. Badania 
wielu autorów [5, 7, 11,64] wykazały, że kiszonka z lucerny może być z powo- 
dzeniem stosowana jako jedyna pasza objętościowa w dawce pokarmowej. Nie- 
stety skarmianie tylko kiszonki z traw lub motylkowatych niesie za sobą ryzyko 
słabej synchronizacji podaży amoniaku i energii w żwaczu. Wynika to z faktu, 
że znaczna część azotu to azot związków niebiałkowych, podatnych na szybki 
rozkład w żwaczu. Pula dostępnej energii dla bakterii w żwaczu jest niestety 
ograniczona, gdyż większość łatwo strawnych węglowodanów zostaje wyko- 
rzystana w procesie fermentacji (w silosie) [7,46,51,67]. Z tych też względów 
kiszonka ta nie może stanowić jedynej paszy objętościowej w dawce pokarmo- 
wej dla krów wysoko produkcyjnych. Najlepsze wyniki uzyskuje się, skarmia- 
jącjąłącznie z kiszonką z kukurydzy [3, 7, 11,82]. 
W warunkach polskich dużą rolę w żywieniu krów mlecznych odgrywa 
kiszonka z liści buraków cukrowych. Jest ona chętnie pobierana przez zwierzęta, 
łatwo strawna, działa mlekopędnie, ale ma również liczne wady [96]. Liście bo- 
gate są w potas, łatwo rozpuszczalne białko (w tym azotyny), szczawiany i sa- 
poniny. Duże zanieczyszczenie ziemią zakiszanego surowca powoduje wystę- 
powanie w kiszonce ketogennego kwasu masłowego [52, 72, 96]. Długotrwałe 
żywienie krów dużymi dawkami kiszonki z liści buraczanych powoduje biegunki, 
zaburzenia w rozrodzie oraz obniża mleczność [52, 59]. 
Podobnymi cechami charakteryzuje się kiszonka z wysłodków buraczanych 
o zawartości około 9% suchej masy. Zarówno kiszonka z liści, jak i wysłodków 
buraczanych jest mało przydatna w żywieniu krów wysoko wydajnych, ze 
względu na niską koncentrację energii i specyficzne oddziaływanie na organizm 
zwierzęcia [100, 10 l, 102, 106, 111]. 
Obecnie w nieklórych cukrowniach można otrzymać prasowane wysłodki 
buraczane, o zawartości 20725% suchej masy. Są one chętnie pobierane przez 
zwierzęta i stanowią doskonały surowiec do sporządzania kiszonek. Otrzymana 
z nich kiszonka ma wartość pokarmową zbliżoną do kiswnki z kukurydzy [84, 
94, 105]. Jak wykazały badania [110], stanowi ona doskonały komponent dawki 
pokarmowej dla krów wysoko wydajnych. Stąd też należy dążyć do upowszech- 
nienia tej technologii. 
Dawka pokarmowa dla wysokomlecznych krów nie może składać się wy- 
łącznie z pasz objętościowych, musi być uzupełniona paszami treściwymi. Jednak 
ze względów fizjologicznych sucha masa z pasz treściwych nie powinna prze- 
kraczać 55760% suchej masy dawki. Przy większym udziale paszy treściwej 
następuje zmniejszenie pobrania paszy i obniżenie intensywności przeżuwania.
		

/R101_011_0001.djvu

			9 


Prowadzi 10 do zaburzet'J w lrawieniu, co z kolei powoduje zakwaszenie prze- 
wodu pokarmowego i może wywoływać kwasicę żwaczową, a lakże doprowa- 
dzić do zmian morfologicznych w obrębie ścian przedżołądków oraz wąlroby 
[16,52,58,144,147,148,15], ]53, ]54]. 
Odpowiedni dobór składników dawki pokarmowej wpływa na jej skład 
chemiczny. Zawartość włókna surowego w dawce pokarmowej wywiera islotny 
wpływ na ilość pobranej paszy, czas jej przeżuwania, długość przebywania pa- 
SZ) \\' żwaczu i przebieg procesów lrawiennych oraz koncenlrację energii. Preś 
i Fritl [125] podają, że poziom włókna surowego w suchej masie dawki nie po- 
winien być niższy niż 15% i nie wyższy niż 28%. Optymalnie powinien wahać 
się w granicach 20-0-25%. Lipiec [6]] i Siidekum [143] podają, że minimalna za- 
W(lltość włókna surowego powinna wynosić] 8-0-20% w suchej masie, z lego 60% 
(11+ 12% włókna surowego) powinno przypadać na włókno pasz objęlościowych 
(Slrukluralnych). Każde zwiększenie koncenlracji włókna w dawce, poza obni- 
żeniem slrawności składników pokarmowych paszy. powoduje znaczny wzrosl 
stlat ci
pła w organizmie i zmniejszenie wykorzyslania energii na produkcję 
mleka. N iski poziom włókna w dawce wpływa na podwyższenie koncentracji 
z'viqzkÓw ketonowych we krwi [62]. Pasierbski i Wawrzyńczak [89] uzależ- 
nlaj;1 ilość białka ogólnego i włókna surowego w dawce od wydajności. U krów 
nisko wydajnych (poniżej 15 kg mleka dziennie) wyslarczy w paszy lylko 
12"", 13% białka, przy 24% włókna. Dla zwierząl o wysokiej wydajności (powy- 
żej 2:'\ kg) dawka powinna zawierać] 6-0-18% białka i 18-0-2] % włókna. 
Ndjczęściej w dawkach pokarmowych brak jesl energii, choć w żywieniu 
krów wysoko wydajnych może leż wyslępować niedobór białka oraz związków 
mineralnych Niedostaleczna podaż energii prowadzi do wystąpienia ketozy 
(acetoncmii), uczególnie u krów wysoko produkcyjnych [61,63]. Jednak wielu 
aU10rów rn. 62J zwraca uwagę na fakl, że nawel u krów o niskiej i średniej wy- 
daJllości prz) l1iewłaściwym żywieniu wysląpienie kelozy jesl możliwe, zwłasz- 
1;1 po wycieleniu. Niedobór energii w dawce hamuje owulację i sprzyja wystę- 
pOl' aniu tzw. cichej rui, co utrudnia krycie krów we właściwym czasie. Kon- 
sek.\cnl
ją tego jest wydłużenie okresu międzyciążowego [57]. Deficyt energii 
11ldjduje wvÓj 1\ \Ta/ także w niskim poziomie glukozy we krwi oraz w podwY7- 
"./oncJ zawaI1()
ci związków ketonowych w osoczu. Grochowska r35 J slwier- 
dL ila dodatnią korelację pomiędzy wydajnością mleczną a zawartością glukozy 
\\e kl"\\i. 
RlJtkn".ic+ i WolaJlc?),
;-rI,!tkowiak [114] w oparciu o wieloletnie badania 
\\ykazali, że na podstawie wskaźników profilu melabolicznego u krów mlecz- 
nych można wnioskować o możliwościach wystąpienia zaburzet'J lrawienno- 
-melabolicznych lub slwierdzić ich islnienie. W tym leż celu opracowane zo- 
slały wartości referencyjne dla wskaźników biochemicznych krwi, składających 
się na profil metaboliczny [] ]8, ]33, ]56]. Nieslety wartości te odnoszą się do 
bydła rasy czarno-białej (cb) o produkcji 4-0-5 tysięcy kg mleka rocznie. Obecna 
zmiana pOlencjału genelycznego zwierząl oraz syslemów ich żywienia wpłynęła
		

/R101_012_0001.djvu

			.- 


10 


na wzrosl produkcji, dlatego też dla takich krów wartości referencyjne me 
zawsze są przydatne do wczesnego wykrywania zaburzeń. 
Coraz częściej w proponowanych modelach żywienia krów uwzględnia się 
również wpływ dawki pokarmowej na skład i wartość odżywczą mleka. Spośród 
podstawowych składników mleka największe zmiany poprzez żywienie można 
uzyskać w zawartości tłuszczu. W znacznie mniejszym stopniu zmienia się ilość 
białka, zaś zawartość laktozy nie ulega zmianom lub różnice te są nieznaczne 
[77]. Brzóska [8, 9] podaje, że poprzez żywienie możliwe jest daleko idące mo- 
dyfikowanie składu tłuszczu mlecznego krów w kierunku zwiększenia jego 
atrakcyjności pokarmowej dla człowieka. Ma to szczególne znaczenie dla re- 
konwalescentów po przebytych zawałach serca oraz osób z grupy zwiększonego 
ryzyka wystąpienia schorzeń układu krążenia. W wielu krajach już na początku 
lat siedemdziesiątych zwrócono uwagę (poza zawartością tłuszczu w mleku) 
również na zawartość białka. Z tych też względów nie powinno porównywać 
się wydajności mlecznej krów w przeliczeniu na FCM. Proponowane jest poda- 
wanie skorygowancj wartości energetycznej mleka ECM (energy corrected 
milk). która obliczana jesl na podstawie wartości energelycznej podslawowych 
składników mleka: białka, tłuszczu i laktozy [lO. 29,135]. 
Produkcja \\ysokiej jakości pasz objętościowych jest podstawowym czyn- 
nikiem warunkującym poprawne żywienie, zgodne z pOlrzebami fizjologicznymi 
krów. Przy złej jakości pasz objętościowych zrównoważenie deficytu energii 
lub białka, poprzez dodatek paszy lreściwej, prowadzi do zachwiania slruktury 
dawki, co powoduje zaburzenia w trawieniu [61]. Niestety większość produko- 
wanych w Polsce pasz objętościowych, w tym i kiszonek, jest zadowalającej lub 
miernej jakości [38,39,44]. Skarmianie kiszonki zlej jakości, o wysokiej zawar- 
tości kwasu masłowego, prowadzi do wzroslu stężenia ciał ketonowych woso- 
czu krwi. Dodatkowo obniża się przydatność technologiczna mlcka, zwłaszcza 
przeznaczonego na sery dojrzewające [1, 59, 121]. 
Wartość pokarmowa pasz objętościowych jest zmienna i zależna od wielu 
czynników, dlatego należy określać ją doświadczalnie, uwzględniając polskie 
warunki. Błędem wydaje się mechaniczne przenoszenie danych z opracowałl 
zagranicznych [45,48,56,88]. 
Od J 990 roku rozpoczęto wdrażanie systemu INRA 88 w szkolnictwie, do-o 
radztwie i praktyce rolniczej. Jednak dopicro w 1993 roku ukazało się pierwsze 
polskie wydanie norm lNRA i tłumaczenie programu komputerowego INRAtion 
[140]. Stąd, przygolowując na począlku 1992 roku założenia badań. wykorzy- 
stano niemiecki systemem NEL. 
Większość przytaczanych badań prowadzona była na krowach o wydajności 
5000--0-6000 kg mleka, dlatego wyniki te nie mogą być przenoszone na zwierzęla 
wysoko wydajne. Niestety postęp hodowlany w znacznym stopniu wyprzedził 
postęp żywieniowy. Dlatego wciąż aktualnc jest pylanie: Jak żywić krowy o wy- 
sokim pOlencjale produkcyjnym, przekraczającym 10000--0-12000 kg mleka rocz- 
nie?
		

/R101_013_0001.djvu

			II 


2. CEL BADA�? 


W rejonie Pomorza i Kujaw produkcja siana jest ograniczona, zwłaszcza 
w gospodarstwach nie mających użytków zielonych. Z tych względów żywienie 
bydła opiera się na kiszonkach. Najczęściej do produkcji kiszonek przeznacza 
się następujące pasze: 
- kukurydzę, 
- mieszanki zbożowo-strączkowe, 
- mieszanki lucerny z trawami. 
W celu ustalenia zasad prawidłowego skarmiania wymienionych kiszonek 
VI' żywieniu krów ",ysokomlecznych, przy ograniczonej dawce siana, przepro- 
wadzono trzy doświadczenia. W badaniach tych wykorzystano osiem różnych 
zestawów paszowych, określając: 
-- zawartość podstawowych składników pokarmowych w paszach, 
- strawność składnikÓw pokarmowych pasz objętościowych. 
- jakość wyprodukowanych kiszonek, 
- wpływ dawek pokarmowych na: 
- wydajność mleczną krów, 
- zawartość w mleku białka. tłuszczu, laktozy, suchej masy i kwasów tłusz- 
czowych oraz kwasowość mleka, 
- wybrane wskaźniki biochemiczne krwi.
		

/R101_014_0001.djvu

			12 


3. MATERIAL I METODY BADA�? 


3.1. Czas i miejsce doświadczenia 


Badania przeprowadzono w latach 1994-1997 w Stacji Badawczej Wydziału 
Zootechnicznego w Mochełku, będącej własnością Akademii Techniczno- 
-Rolniczej w Bydgoszczy. 
Obora, w której przeprowadzono doświadczenia, jest nowo wybudowanym 
obiektem, oddanym do użytku w grudniu 1992 roku. Znajduje się w niej 50 sta- 
nowisk, na których krowy utrzymywane są na uwięzi. Ganek paszowy znajduje 
się pośrodku osi podłużnej obory. Obornik usuwany jest zgarniaczem posuwisto- 
-zwrotnym. Strych wykorzystywany jest do składowania siana i słomy. 
Budynek wyposażony został w urządzenia udojowe firmy Alfa-Laval Agri 
Polska. Krowy były dojone dwa razy dziennie za pomocą aparatów udojowych 
DUOV AC 450. Kontrole mleczności przeprowadzano co dwa tygodnie za po- 
mocą aparatu MILKOTESTER, którego używano również do pobierania próbek 
mleka do analiz chemicznych. 
Obora została zasiedlona w grudniu 1992 roku jałówkami wysoko cielnymi 
rasy czarno-białej, o dolewie krwi ponad 87,5% HF, zakupionymi we Francji. 


3.2. Doświadczenie słrawnościowe 


Przed rozpoczęciem I doświadczenia żywieniowego przeprowadzone zoslały 
testy strawności owe pasz objętościowych, według metody bilansowej r 119, 
13 l]. Strawność składn ików pokarmowych każdej paszy oznaczono na 4 sko- 
pach, umieszczonych w indywidualnych klatkach melabolicznych. Badana pa- 
sza była wyłącznym pokarmem skopów, przy dowolnym dostępie do wody. Po 
7-dniowym okresie wslępnym następował 6-dniowy okres kolekcji kału. Uzys- 
kane współczynniki strawności posłużyły do obliczenia wartości pokarmowej 
pasz. Wyniki tych testów wykorzystane zostały również przy obliczaniu war- 
tości pokarmowej pasz w 11 i 1II roku badaI1. 
Współczynniki strawności ziarna zbóż, otrąb pszennych oraz poekstrakcyj- 
nej śruty sojowej przyjęto z Norm Żywienia Zwierząt Gospodarskich [1171, zaś 
wytłokóv-. rzepakowych - z badaI1 własnych [103]. 


3.3. Układ doświadczenia żywieniowego 


W I i 11 doświadczeniu żywieniowym wyodrębniono takie same grupy ży- 
wieniowe, które różniły się jedynie rodzajem skarmianej kiszonki, wchodzącej 
w skład dawki podstawowej. Utworzono następujące grupy żywieniowe:
		

/R101_015_0001.djvu

			13 


Gru a Ż wIemowa Kiszonka 
l z kukur dz 
II zbożowo-strączkowa (GPS) 
111 z lucern' z trawami 
z kukurydzy 
IV zbożowo-strączkowa (GPS) 
z lucern z trawami 


W III doświadczeniu w dwóch grupach żywieniowych skład dawki podsta- 
wowej z pasz objętościowych opierał się na kiszonce z kukurydzy, a w dwóch 
pozostałych na mieszance zbożowo-strączkowej. Dawki te były uzupełniane 
sianem, burakami i kiszonką z lucerny z trawami, dawkowaną w różnych iloś- 
ciach. Wyodrębniono następujące grupy żywieniowe: 


Grupa żywieniowa Kiszonka 
I z kukurydzy 
mało kiszonki z lucerny z trawami 
II z kukurydzy 
dużo kiszonki z lucerny z lrawami 
111 zbożowo-strączkowa 
mało kiszonki z lucerny z trawami 
IV zbożowo-strączkowa 
dużo kiszonki z lucerny z trawami 


Każde doświadczenie trwało 14 tygodni, a krowy podzielono, metodą ana- 
logów na podstawie wydajności mleka, na 4 grupy. W pierwszym roku badań 
\\ każdej grupie było po 10 sztuk, a w drugim i trzecim roku po 8 sztuk. Po- 
czątek i koniec doświadczenia był zawsze zbieżny z dniem kontroli użytkowości 
mlecznej. 


3.4. Dawka pokarmowa 


Przed rozpoczęciem doświadczenia przeprowadzono kontrolę mleczności 
oraz zważono krowy i na tej podslawie uslalono dawkę pokarmową. Przy jej 
układaniu przyjęto następujące założenia: 
m d:l\vka podstawowa pokrywa zapotrzebowanie krowy O masie ciała 650 kg 
i produkcji 16 kg mleka FCM dziennie. Szczegółowe dawki pokarmowe 
przedSla\viono w labeli I, 
· przy wydajności powyżej 16 kg mleka stosowano dodatek paszy lreściwej 
w ilości 0,5 kg na każdy l kg mleka FCM. llość podawanej paszy treściwej 
korygowano w dniu udoju kontrolnego.
		

/R101_016_0001.djvu

			r-- 


14 


Tabela l. Skład dawek pokarmowych dla krów mlecznych (kg.dzień-I.sztuka- I ) 
Table l. Dairy cow diets (kg per day per head) 


Doświadczenie l i II Doświadczenie III I 
EXDeriment 1 and II Experiment III 
Pasza - Feed Grupy żywieniowe Grupy żywieniowe 
Feedin a groups Feedin
 groups 
I II III IV I II III IV 
Kiszonka z kukurydzy 30,0 - - 9,0 18,0 13,0 - - 
Maize silage 
Kiszonka zbożowo-strączkowa - 26,0 - 9,0 - - 24,0 17,0 
Cereal-and-legume silage I 
Kiszonka lucerny z trawami - - 30,0 9,0 7.0 13,0 4,0 13.0 
Alfalfa-and-grass silage 110,0 
Buraki cukrowo-pastewne 10,0 10,0 10,0 10,0 10,0 10.0 10.0 
Sugar-fodder beet 
Siano łąkowe 5,0 5,0 5,0 5.0 5,0 5,0 5,0 5,0 
Meadow hay I 
Śruta poekstrakcyjna sojowa 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1.0 I 
Soyabean cake 
Mieszanka mineralna* 0,15 0,15 0,15 0,15 0,15 0.15 0.15 O,lj 
Mineral mixture* 


*Phoska Al1round 
(P - 7.0 %; Ca - 15,0 %; Na - 10,5 %; Mg - 3.0 %; witaminy (vitamins): A -- 1000000 JE: 
D3 - 100000 JE; E- 1000 JE; BI- 25 mg; B2 - 90 mg; B6 - 62 mg; BI2-- 1000 mg) 


Kolejność zadawania pasz przedstawiona została w tabeli 2. Dodatkowo 
krowy dowolnie pobierały słomę. która używana była jako ściółka. Zwierzęta 
miały nieograniczony dostęp do wody i lizawek. 
Zapotrzebowanie na energię i białko obliczono według systemu energij 
netto laklacji (NEL) [10]. Dzienne potrzeby bytowe. przyjęte dla zwierząt o ma- 
sie 650 kg, wynosiły 37,7 MJ NEL i 505 g białka ogólnego. Na I kg mleka 
FCM przyjęto 3,17 MJ NEL i 84 g białka ogólnego. Przy obliczaniu zapotrze- 
bowania na włókno surowe i suchą masę korzystano z label opracowanych 
przez Cermaka [12].
		

/R101_017_0001.djvu

			15 


Tabela 2. Schemat żywienia krów 
Table 2. Daily cow feeding routine 


Odpas Doświadczenie - Experiment 
Feeding LII III 
jedna kiszonka trzy kiszonki dwie kiszonki 
one silage three silage tYDeS two si lage tYDeS 
1/3 kiszonki kiszonka z kukurydzy 1/2 dawki dodatkowej 
kiszonki 
Ranny 1/3 of silage maize silage 1/2 of extra silage ration 
Morning 1/2 buraków I12 buraków I12 buraków 
1/2 of beet 1/2 of beet I12 of be et 
I12 siana ] /2 siana 1/2 siana 
1/2 ofhay 1/2 of hay ]/2 ofhay 
I I13 mieszanki treściwej 1/3 mieszanki treściwej 1/3 mieszanki treściwej 
I II3 of concentrate ] /3 of coneentrate 1/3 of concentrate 
I 1/3 kiszonki kiszonka z lucerny kiszonka z lucerny 
I P"'"d";
 1130f''''gc z trawami z trawami 
Midda\ ..,. . alfalfa-and-grass siIage alfaIfa-and-grass silage 

 lI3 mIeszanki tresclweJ 1/3 mieszanki treściwej 1/3 mieszanki treściwej 
L-- .!!} of concentrate ] /3 ol' concentrate 1/3 ot concentrate 
I I 1/3 kiszcmki KJ';zonka zbo!',)wO- I12 dawki dodatkowej 
strączkowa kis/onki 
1/3 ol' silage cercal-and-Jegume silage 1/2 of extra silagc ration 
I Wieczorn} 1/2 buraków 1/2 buraków I12 buraków 
I 1/1 01' be et I12 ol' beet 1/2ofbeet 
i heI1l11g 
I 1/2 siana 1/2 siana 1/2 siana 
i 1/2 ol' ha}' 1/2 of hay I12 ol' hay 
I I I/J paszy treści wej 1/3 paszy treści wej 1/3 paszy treściwej 
I 
l 1,'3 of concentrate -- ___ l /3 2.! 
concen trate 1/3 of concentrate 


3.5. Sposób przygotowania pasz 


Pasze objętościowe oraz ziarno zbóż wykorzyslane w doświadczeniach zo- 
stały wyprodukowane w Stacji Badawczej Mochełek. Pozoslale pasze pocho- 
dziły z zakupu. 
Kiszonki sporządzano w zbiornikach przejazdowych zadaszonych. Zielonkę 
do zakiszania zbierano za pomocą sieczkarni E-305, a w zbiorniku ugniatano, 
używając ciągnika kołowego. Wypełniony silos szczelnie okrywano folią kiszon- 
karską, którą obciążano bloczkami betonowymi i starymi oponami. W celu pra- 
w idłowego ukierunkowania procesu fermenlacj i, do wszystkich zakiszanych 
zielonek slosowany był dodalek preparatu mikrobiologicznego Inoculant 1188 
firmy PIONEER. 
Kukurydza we wszystkich latach wysiewana była w pierwszym lygodniu 
maja. Zbioru dokonywano w drugiej połowie września, gdy ziarno w kolbach 
osiągnęło dojrzałość mleczno-woskową.
		

/R101_018_0001.djvu

			16 


Kiszonkę zbożowo-strączkową (GPS) sporządzono z mieszanki owsa i jęcz- 
mienia z udziałem grochu paslewnego i łubinu żółtego (na l ha wysiewano 
110 kg owsa, 90 kg jęczmienia, 30 kg grochu paslewnego i 20 kg łubinu). 
Zbioru dokonywano w pierwszej połowie lipca, w fazie mlecznej dojrzałości 
. . " 
ziarna JęCZl11lel1la. 
Mieszankę lucerny z trawami zbierano w początkowej fazie kwitnienia 
lucerny. Przed zakiszaniem zielonka była lekko podsuszana na pokosie. 
Buraki pastewno-cukrowe odmiany 'Kyros' zbierano w pierwszej dekadzie 
października i składowano w przechowalni znajdującej się obok ObOl). 
Siano produkowane z traw z uprawy polowej zbierano w III dekadzie maja 
lub na początku czerwca za pomocą prasy do rolowania firmy Sipma i prze- 
chowywano na strychu znajdującym się nad oborą. 
Mieszankę pasz treściwych sporządzano we wlasnym zakresie, według 
receptury przedstawionej w tabeli 3. Każdorazowo mieszanka sporządzana była 
w ilości wystarczającej na całe doświadczenie. 


Tabela 3. Skład mieszanki treściwej, % 
Table 3. Concentrate composition, % 


Zawartość - Content I 
I 
I 
I 
I 


48.0 
]2,0 
27,0 
10,0 
0,5 
0.5 
],0 
1,0 


Składnik - Ingredient 
Śruta zbożowa - Ground cereal grains 
Otręby pszenne - Wheat hran 
Wytłoki rzepakowe - Rapeseed cake 
Koncentrat Protek - zimowy. Winter Protek concentrate 
Polfamiks B - Premix B 
NaCI 
CaCO} 
NaHCO} 
Śruta zbożowa - mieszanka z żyta, pszenżyta i jęczmienia 
Ground grain - rye-and-triticale-and-barley mixture 
Koncentrat Protek - produkt firmy Central Soya, Rolpol Osnowo 
Protek concentrate - manufactured by Central Soya, Rolpol Osnowo 
Polfamiks B - produkt firmy Polfa Kutno 
Premix B - manufactured by Polfa Kutno 


3.6. Pobieranie próbek do analiz chemicznych 


Kontrolę użytkowości mlecznej krów przeprowadzano co dwa tygodnie, 
równocześnie pobierając próbki mleka do analiz. 
Pasze do oznaczeń chemicznych pobierano w tych samych terminach, w któ- 
rych przeprowadzana była kontrola mleczności. Tok postępowania był zgodny 
z metodyką podawaną przez Gawęckicgo i in. [119]. 
Próbki krwi pobrano w l. i 98. dniu doświadczenia z żyły jarzmowej 
w 4 godziny po rannym odpasie.
		

/R101_019_0001.djvu

			17 


3.7. Analizy 


Pasze 


Analizę podslawową buraków cukrowo-pastewnych, siana łąkowego, śruty 
poekstrakcyjnej sojowej, ziarna zbóż i otrąb pszennych wykonano za pomocą 
spektroskopii w bliskiej podczerwieni, przy zastosowaniu aparatu InfraAlyzer 450 
firmy Bran-Luebbe [97, 107]. W pozostałych paszach (kiszonkach z kukurydzy, 
z GPS, lucerny z trawami, w wytłokach z nasion rzepaku i w koncentracie) ana- 
lizę wykonano według metody weendeńskiej [119, 136]. Do oznaczania białka 
surowego wykorzystano aparat Kjel-Foss, typ 16200. Tłuszcz surowy i włókno 
surowe określano aparatami firmy Tecator (Fibertec system 101 Heat Extraction 
i Soxtec system HT 1043 Extraction Unit). 
W kiszonkach oznaczono dodatkowo: 
· pH - za pomocą pH-metru N-517, 
· kwasy organiczne - metodą Leppera [119], 
· amoniak 
 metodą mikrodyfuzyjną Conwaya [119], 
· alkohol- metodą Weissbacha i Laubego [152]. 
Jakość kiszonek została oceniona według zmodyfikowanej skali Flieg- 
Zimmera [95]. 
Zawartość glukozynolanów w wytłokach z nasion rzepaku oznaczono za 
pomocą HPLC w Zakładzie Roślin Oleistych, Oddział lHAR w Poznaniu. 


Mleko 


W mleku oznaczono: 
· suchą masę - metodą suszarkową [113], 
· kwasowość (oSH) - metodą miareczkową Soxhleta-Henkla [85], 
· białko, tłuszcz i laktozę - aparatem Milco-Scan 133 B, 
· kwasy tłuszczowe - metodą chromatografii cieczowo-gazowej, przy użyciu 
aparatu l-Iewlett-Packard, tylko w czasie trwania III doświadczenia. Mleko 
do badaIl pobrano w 98. dniu doświadczenia. 


Krcw 


W surowicy krwi oznaczono zawartość glukozy, cholesterolu. lrójglice- 
rydu AspAl-u. AIAt-u, Ap, bilirubiny, mocznika, kreatyniny i białka aparatem 
R.A ; 8C::: ;;; .....
 
,,1;;1icc... :'.L_, ..JL;
:;_Z
i
:"'CJl korzystano z odczynników firmy 
Alpha Diagnostics. 


3.8. Wartość pokarmowa pasz 


Na Dodstawie składu chemicznego paszy oraz współczynników strawności, 
otrzymanych w doświadczeniu bilansowym, obliczono wartość pokarmową 
wyrażoną w MJ energii netto laktacji (NEL) [76].
		

/R101_020_0001.djvu

			]8 


3.9. Standaryzacja wydajności mleka 


Wydajność mleczną krów porównywano za pomocą mleka FCM (fat cor- 
rected milk) oraz ECM (energy corrected milk). ECM obliczono ze wzoru [29]: 


ECM 


( k ) = wartość energetyczna przeliczanego mleka (MJ) 
g 3,05 MJ 


Ilość mleka o znormalizowanym procencIe tłuszczu obliczono według 
wzoru [lO]: 


FCM = (% tłuszczu w mleku x 0,15) + 0,4 


Wartość energetyczną l kg przeliczanego mleka stanowi zawarta w nim 
suma energii podslawowych jego składników (białka, tłuszczu i laktozy). Dla 
przykładu 21,5 kg mleka o zawartości 30 g białka, 45 g tłuszczu i 49 g laktozy, 
to w przeliczeniu 23, l kg mleka FCM i 22,6 kg mleka ECM. 


3.10. Obliczenia statystyczne 


Wyniki doświadczell żywieniowych opracowano statystycznie. stosując 
metodę analizy wariancji i lest Duncana [26].
		

/R101_021_0001.djvu

			19 


4. WYNIKI BADA�? 


4.1. Jakość kiszonek 


Ocenę jakości wyprodukowanych kiszonek przedslawiono w labeli 4. 
Kwasowość kiszonki z kukurydzy wynosiła 4,24, kiszonki zbożowo-slrączko- 
wej 4,3 I, a kiszonki z lucerny z trawami - 4,3 7. 
W kiszonkach przeważał kwas mlekowy. Nąjwięcej było go w kiszonce 
sporządzonej z lucerny z lrawami (2,48%), a nąjmniej z kukurydzy (1,88%). 
Kiszonka lucerny z lrawami zawierała również najwięcej kwasu oclowego 
(1,20%). W żadnej z kiszonek nie stwierdzono obecności kwasu masłowego. 
Taki skład ilościowy kwasów spowodował, że kiszonki, oceniane według 
skali Flieg-Zimmera, uzyskały od 81 do 91 punklów, co odpowiada ocenie bar- 
dzo dobrej. 
Najwięcej alkoholu było w kiszonce z kukurydzy (1,65%), a najmniej 
w kiszonce z lucerny z lrawami (1,07%). 
Azol amoniakalny w kiszonce z kukurydzy i zbożowo-strączkowej był na 
podobnym poziomie. W kiszonce lucerny z lrawami było go nieznacznie więcej.
		

/R101_022_0001.djvu

			20 


Vi 
..o<: tU 
tU M 
I:: Oj 
e Vi 
N 
Vi 4-< 
.;.: o 
'u .£ 
'Vi 
o Oj 
.;.: =' 
Oj O 
....., 
'1' '1' 
Oj 
tU tU 
oD :E 
Oj Oj 
t- t- 


e -Je B 
-o o 
 
:£ o M . O. "' Z 
ZZ 
"O "O 
..c ..c o ", 
, '" ] I 
:s 
-"" 
,o >. 
o" .0 
o' :$ -o 
-0 o "g 
''J. U on ", 
;:: -o 
o 
..o<: 'l) 
2 co 'n 'n ,.... 00 O O " :oj v 
.
 
 tU .c: bIJ - bIJ 
tU O- tU - :::: - <= oj - :::: - e - :::: - 
 '" 
'VO N j E -o .... -o - -o Ci 
o u OJ tU ;> U U 
c::; .... >- > .... > 
,O/] 
 ':r. :oj 'VO oj 
'oJ 

 >, tU oj bIJ ..c, 
..o<: tU N eJ.) :$ ..c, 
 v 

 OJ] oj -o oj oj b 
 oj .- c bIJ 
o ;......=-= o vo F 
 
 
N 
 ..o<: .... O/] ..o<: :s ..o<: .1 OJ ..o<: >, ::a 
O/] 
 =' 
 N 
 
 vo 
ifJ o ..o<: OJ o o u :oj E o 
 ::: 
:2 N .... 
 O/] 
N =' "c;j N .
 Oj' 1: 5b N tU oj O/] 
.'" ..o<: VJ o t: u O/] g !:: 
 
2 oD :2 <: .... 

 N 
 N ';' U 
 N bIJ
		

/R101_023_0001.djvu

			21 


4.2. Strawność pasz objętościowych 


Współczynniki slrawności składników pokarmowych kiszonek (z kukury- 
dzy, zbożowo-slrączkowej i lucerny z lrawami), buraków cukrowo-paslewnych 
oraz siana przedslawiono w labeli 5. 


Tabela 5. Współczynniki strawności pasz objętościowych 
Table 5. Oigestibility coefficients ofroughage 


Współczynniki strawności. % 
Digestibility coefficients, % 
substancja białko tłuszcz włókno BNW 
Pasza - Feed organiczna ogólne 
surowy surowe N-free 
organie total crude fat crude fibre extract 
matter protein 
Kiszonka z kukurydzy 73.4 64.8 78.4 70,3 84.1 
ylaize silagc 
Kiszonka zbożowo-strączkowa 70.1 64,5 64.5 68,] 80.2 
Cereal-and-Iegume silal!c 
Kiszonka lucerny z trawami 73.4 71.0 54.1 64.8 70.3 
I AlfalJ
l-and- g rass silage 
I Buraki cukrO\\o-pastewne 80.5 54.5 - 74,0 90.4 
I SUl!ar-foddcr beet 
i Siano ląkO\\c 70.4 77.8 64.1 70.1 74.5 

\1eadO\\ hay 


4.3. Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz objętościowych 


Sklad chemiczny i warlość pokarmową pasz objęlościowych (stosowanych 
w doświadczeniach żywieniowych) przedstawiono w tabeli 6. 
Kiszonka z kukurydzy zawierała średnio 26,50% suchej masy, w której znaj- 
dO\valo się 8,43% białka ogólnego i 22,81 % włókna surowego. Wartość pokar- 
mowa 1 kg suchej masy wynosiła 7,19 MJ energii netto laklacji. W 11 roku ba- 
dań kiszonka charakleryzowała się największą zawartością suchej masy i włókna 
surowego, najmniejszą białka, a lakże naj niższą wartością pokarmową (7,06 MJ 
NEL \V 1 kg suchej masy). Najmniej suchej masy i włókna surowego w kiszonce 
z kukurydzy slwierdzono w I roku doświadczeń. Jednak kiszonka la miała naj- 
większą warlość pokarmową. 
Średnia zawartość suchej masy w kiszonce zbożowo-slrączkowej wynosiła 
25,50%. Białko ogólne slanowiło 11,44% suchej masy, a włókno surowe 21,97%. 
Wartość pokarmowa l kg suchej masy wynosiła 6,50 MJ NEL. Kiszonka spo- 
rządzona w J doświadczeniu miała największą zawartość suchej masy (27,40%) 
oraz naj mniejszą koncenlrację białka ogólnego (10,77%) i włókna surowego 
(21,17%). Spowodowało to, że koncenlracja energii była największa (6,62 MJ 
energii nelto laklacji). W dwóch pozoslałych lalach badań wartość pokarmowa 
kiszonki przedslawiała się podobnie (6,4 MJ NEL w 1 kg suchej masy).
		

/R101_024_0001.djvu

			22 


..c 
u 

 
o CI) 
'u OJ) 
'-'0 

 P.. 
.;:? a 
a 8 
CI) 
..c «I 
u u 
""O .s 
«I CI) 
-..c 

u 


"'", 

.£ 
oD oD 
«I «I 
f-f- 



t> s::: 
«I t:: 0).;;:; 
E «I 
 -o 
.0' : «I s.. 

 .a' Ja 2 Ol. 

'o.a:g 
OJ) OJ) <3 '" 
:::..:.: 15.
 

:: -o 
:;A 8- 
o 
 

 i:J 

 E 
«I o 
NU 


...J-, 
[J..J:::E 
z 


U 
«I 
..... 
:s
 
z O) 
CI: 
 
 o 

U 
N 


O) c:: 

 .ó 
gpe 
o o. 
..:.:(;j 
ca
 
15- 



..<:: 
o '" 
;:; «I 
'" O) 
- -o 
'0 ;::S 
.- ..... 
o.u 
o 
o. 


-I.ON 
v) 
"' V)" 
V) V) V) 


0\ 1.0 V) 
<')0- 
1"-' r--:. 1"-' 


0000 
'"
 -- oo 
 
U(1jł-......?f(... '" 

EOE ;q

 


-b 
Oj O) 
.
 .
 
.'" N 
o U 
o 


, 
"5: E 
O) O) 

E 
[J..J 



"E 
'" O) 

""' 


1.0 
..; 
V) 


V) o 1.0 
ci. N' Ó 
1.0 I"- 00 


0\ 
- 
1"-' 


NV)N 
1.0'<1"'<1" 
'" 1.0' 1.0' 


<') 
0\ 
'" 
V) 


1.01"-00 
1.0 1.0 V) 
v)" N" 0\' 
V) V) '
-!.. 
O O N «I 
N.N 
 
 
V) O ł- O 

{J
u 


00. 
<') 
I"- 


00_00 
'" ....: '<1"' 
-N N 
-- - 


o 
V) 
1.0' 


I"- <') V) 
I"- I"- V) 
1£)'" 1£)" V)"' 


l"- 
I"- 
N" 
V) 


000- 
0-00 
0"'-.6-:- 
V) '-=:- 
'- ;;. 
.", «I 


O) 

 
:::: «I 
"'..:.: 
O) c:: 
E O 
51.91 


 


00 
Ó 
N 
- 


ONI"- 
\Ó -:- -" 
<')'<1"<') 


0\ 
1.0. 
on 


<')-0 
<') N I"- 
r--:r--:'r--:' 


o 


on 1.0 O 
<') 00 0\ 
"":ci."; 
I"- 1.0 I"- 


'" 
'	
			

/R101_025_0001.djvu

			23 


Kiszonka lucerny z trawami zawierała najmniej suchej masy (22,47%) i mia- 
ła najmniejszą koncentrację energii (5,69 MJ NEL), a największą koncentrację 
białka ogólnego (17,02%) spośród wszystkich kiszonek. W III roku badań zawar- 
tość suchej masy wynosiła tylko 21,50%, a wartość pokarmowa 5,55 MJ NEL 
w I kg suchej masy. Duży wpływ na niską wartość pokarmową miała wysoka 
zawartość popiołu surowego. W kiszonce tej stwierdzono najwyższą koncentra- 
cję białka ogólnego i włókna surowego. W l i II roku badań zawartość suchej 
masy w kiszonkach była podobna, a ich wartość pokarmowa zbliżona. 
Zawartość suchej masy w burakach cukrowo-pastewnych wynosiła średnio 
18,56%. Ponad 72% suchej masy stanowiły związki bezazotowe wyciągowe. 
Koncentracja białka ogólnego wynosiła 6,65%, a włókna surowego 7,81 %. I kg 
suchej masy buraków zawierał 7,42 MJ energii netto laktacji. Najwyższą zawar- 
tość suchej masy (19,80%) i wartość energetyczną (7,70 MJ NEL w l kg suchej 
masy) slwierdzono w korzeniach buraków cukrowo-pastewnych w III roku ba- 
dań, nalomiasl najwyższą ilość popiołu surowego w II roku badań, co miało 
wpływ na obniżenie wartości energetycznej. 
W sianie łąkowym białko ogólne stanowiło średnio ] 2,93%, a włókno su- 
rowe 33,90% suchej masy. Wartość pokarmowa I kg suchej masy siana wyno- 
siła 6,15 MJ energii netto laklacji. W II roku badal1 koncenlracja białka ogólnego 
i włókna surowego w suchej masie była najniższa, co wpłynęło na podwyższe- 
nie ,v3110ści energetycznej. Odwrotną sytuację zaobserwowano w III roku pro- 
\vadzen ia doświadczeń. 


4.4. Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz treściwych 


W tabeli 7 przedstawiono skład chemiczny i wartość pokarmov.ą pasz treś- 
ciwych zastosowanych w żywieniu krów mlecznych. 
Blisko połowę suchej masy (49,92%) poekstrakcyjnej śruty sojowej slano- 
wiło białko ogólne, a ponad 7% włókno surowe. Wartość pokarmowa I kg su- 
chej masy wynosiła 8,22 MJ energii netto laktacji. 
W suchej masie śruty jęczmiennej, podobnie jak w innych zbożach, prze- 
ważały związki bezazotowe wyciągowe (78,34%). Koncentracja białka ogól- 
nego wynosiła 11,93%, a włókna surowego 5,16%. W l kg suchej masy jęcz- 
mienia było 8,78 MJ NEL. 
Śruta z pszenżyta za,vierała 11,61 % białka ogólnego i 2,85% włókna surowego 
w suchej masie. Wartość energetyczna I kg suchej masy wynosiła 8,99 MJ NEL. 
Śruta żylnia ze wszyslkich zbóż charakleryzowała się najmniejszą zawar- 
tością białka ogólnego (9,19%) i włókna surowego (2,73%), a największą łatwo 
strawnych węglowodanów (84,06%). Wartość energetyczna była wyższa niż 
śruty z pszenżyla i wynosiła 9,06 MJ NEL . kg- 1 suchej masy. 
W suchej masie 01 rąb pszennych stwierdzono 18,35% białka ogólnego 
i 14,67% włókna surowego. Wartość pokarmowa otrąb wynosiła 6,55 MJ ener- 
gii netto laktacji w I kg suchej masy.
		

/R101_026_0001.djvu

			24 


'" 
Q) 
-B
 
>-..t:: 
.
 ;3 
.
 g 
Q) o 
.t:: u 

'O 
«j Q) 
o-
 
«j- 

 
 
o Q) 
a .
 
@ .-:: 
..:.:.t:: 
o 
 
O-c 
.u "O 
'(3 
 
t c 
«j o 

 '';;:;; 
.;;; 
>-'0 
c o- 
.
 a 
a 8 

C > > > > > 
"O . t:: - ::: co - co - ::: ro - ::: co - ::: co - ::: co 
co - I - - I ::: I - I - I - I 
.
 .., 
o. co co co co co co 
.'" >< .c 'c .c 'c 'c .c 
o W "O "O "O "O "O "O 
o '" '" 
 '" '" 
 
.... .... .... .... 
.'" .'" .'" .'" .'" .'" 


"O 
'" 
.., 
w... 
I 
co 
N 
'" 
co 

 



 '" 
.
co
 
C' ::: O) 

.2., 
 
.... o '" 
r;;
..c 
..lo: co co 
'" - ;... 
o 2 o 

 

 C/) 


co 
2 ;... 
.
 v 
E;::: 
N co 
O).D 
.

 
co ;::! <= 
"5 2.
 
.cJ3 () Sb 


'" 
-;;; 
,
 
'5 


<= 
.
 
bJJ 
.
 
 
<= ;... 
- .... 
.
-g 
co ;::! 
"5 2 
,
u 


'" u 
o. ..lo: 
.., co 
N U 
.... "O 

 
 
...8Cl)dj 
;;:':::c. 
:?;

 


.., 
<= 
<= 
'" <= 

 
 
0..D 
;...- 
.D co 
""", 
......s::: 
o:?; 


C:. 
'" 
N 

ro
 

.- ::s c:: 
2 
 2'
 
[/JoNU bJJ
		

/R101_027_0001.djvu

			25 


Po procesie tłoczenia oleju w wytłokach pozostawało jeszcze ponad 14% 
tłuszczu (w suchej masie). Koncentracja białka ogólnego wynosiła 37,42%, 
a włókna surowego 14,09%. W 1 kg suchej masy występowało 8,49 MJ NEL. 
Zawartość glukozynolanów alkenowych w wytłokach rzepakowych wahała 
się od 18,7 (III rok badań) do 19,0 fJ.mola CI rok badań) (tab. 8). Suma gluko- 
zynolanów wynosiła od 21,0 do 22,9 fJ.mola. 


Tabela 8. Zawartość gIukozynolanów w wytłokach rzepakowych (/lM.g"1 sm) 
Table 8. Content of glucosinolates in rapeseed cake (/lM per g of DM) 


Glukozynolany - Glucosinolates Doświadczenie - Experiment 
I II III 
Sinigryna 0,1 0,1 0,1 
Sinigrine 
Glukanapina 4,9 4,8 5,0 
Gluconapine 
Glukobrassikanapina 1,0 1,0 0,9 
G I ucobrassicanapi ne 
Progoitryna 12,1 12,0 11,9 
Progoitrine 
Napoleiferyna 0,6 0,6 0,6 
Napoleiferine 
G lukobrassycyna 0,3 0,3 0,3 
G I ucobrassici ne 
4- h yd roksygl ukobrassycyna 3,9 22 3,3 
4-hydroxyglucobrass ici ne 
Suma glukozynolanów 22,9 21.0 22,0 
Total olucosinolates 
Suma glukozynolanów alkenowych 19,0 18,8 18,7 
Total alkenylglucosinolates 


4.5. Skład chemiczny i wartość pokarmowa mieszanki treściwej 


Mieszanka treściwa zawierała ponad 175 g białka ogólnego i 75 g włókna 
surowego (tab. 9); jej wartość energetyczna wynosiła 6,8 MJ energii netto lak- 
tacji. 


Tabela 9. Skład ("f>
)T1iczny i wart""r rokarmowa w I kg mieszanki treściwej 
Table 9. Chemical composition and nutritive value of l kg of concentrate 


Składnik - Component Doświadczenie - Experiment 
I II III 
Sucha masa - Dry matter, g 864,9 869,8 863,5 
Białko ogólne - Total protein, g 175,7 177,7 175,8 
Włókno surowe - Crude fibre, g 75,2 76,4 75,7 
NEL. MJ 6,76 6,80 6,76
		

/R101_028_0001.djvu

			26 


4.6. Wyniki produkcyjne doświadczeń żywieniowych 


4.6.1. Doświadczenie I 


Dawka pokarmowa zawierała w l kg od 361 g (kiszonka lucerny z trawa- 
mi) do 388 g (kiszonka zbożowo-strączkowa) suchej masy (tab. 10). 


Tabela 10. Dzienne pobranie składników pokarmowych przez krowę w doświadczeniu I 
Table 10. Oaily cow nutrient intake in Experiment ] 


Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
I II III IV 
Pobranie dzienne: 
Oaily intake: I 
. sucha masa, kg 19,1 18,2 18,7 18,5 
dry matter 
. sucha masa z pasz objętościowych, kg 13,5 13,0 12,8 12,7 
roughage dry matter I 
białko ogólne, g 2679 2714 3209 2871 \ 
total protein 
. włókno surowe, g 3590 3507 3401 3445 I 
crude fibre I 
. NEL, MJ 139,0 126,7 124,2 129,4 I 
Zawartość w dawce pokarmowej: I I 
I Content of : I I 
I 
. suchej masy. g-kg" i I I 
372 388 361 381 i 
dry matter I 
. białka ogólnego, g.kg"1 sm 140 149 172 155 I 
total protein, g.kg"' ofOM 
. włókna surowego, g.kg"! sm 188 192 182 ]86 \ 
crude fibre, g.kg-' ofDM 
. NEL, MJ.kg"' sm 7,3 6,9 6,7 7.0 
NEL, MJ.kg,l ofOM 
Udział w dawce włókna z pasz objętoś- i 
I 
ci owych, % 88 89 87 88 I 
Roughage fibre share in ration, % 


W l kg suchej masy naj wyższa koncentracja białka (172 g) występowała 
w dawce z kiszonką lucerny z trawami, a energii (7,3 MJ NEL) w dawce z ki- 
szonką z kukurydzy. Zawartość włókna surowego w l kg sULhej masy wynosiła 
od 182 g (grupa III) do 192 g (grupa II). Włókno z pasz objęlościowych 
slanowiło 87789% całej ilości włókna pobieranego w dawce.
		

/R101_029_0001.djvu

			27 


Krowy żywione kiszonką z kukurydzy pobierały z dawce pokarmowej naj- 
więcej suchej masy (19, I kg), włókna (3590 g) oraz energii (139 MJ energii 
netto laktacji), a najmniej białka (2679 g) (tab. 10). Najniższe pobranie suchej 
masy (18,2 kg) obserwowano w żywieniu kiszonką zbożowo-slrączkową, a włók- 
na (3401 g) i energii (124,2 MJ NEL) - kiszonką lucerny z lrawami. 
Na począlku doświadczenia dzienna produkcja mleka wahała się od 28,4 
kg (grupa II) do 29,6 kg (grupa IV), a w dniu zakOl1czenia najwięcej mleka 
(22,9 kg) produkowały krowy otrzymujące w dawce wszyslkie kiszonki łącznie, 
a najmniej (20,2 kg) - żywione kiszonką zbożowo-slrączkową (tab. II). Spadek 
produkcji mleka wynosił 6,6 kg przy żywieniu kiszonką z kukurydzy, 6,7 kg przy 
trzech kiszonkach równocześnie i 8,2 kg przy kiszonce zbożowo-strączkowej 
oraz kiszonce lucerny z lrawami. Średnio w ciągu całego doświadczenia uzys- 
kano od krowy od 24,9 kg (kiszol1l-.a zbożowo-slrączkowa) do 26,8 kg mleka 
(kiszonka lucerny z lrawami). Różnice w wielkości produkcji oraz jej spadku 
nie były slatystycznie islolne. 
Produkcja mleka FCM w dniu rozpoczęcia badal1 wynosiła od 30,3 kg 
(grupa II) do 31,2 kg (grupa III i grupa IV)), a w dniu ich zakończenia od 21,2 kg 
(kiszonka lucerny z lrawami) do 24, l kg (trzy kiszonki równocześnie) (lab. II). 
Spadek produkcji mleka u krów żywionych trzema kiszonkami równocześnie 
wynosił 7, l kg, przy żywieniu kiszonką z kukurydzy 7,3 kg, zaś przy żywieniu 
kiszonką lucerny z trawami oraz kiszonką zbożowo-slrączkową - powyżej 9 kg. 
Średnia dzienna produkcja mleka FCM była największa (27,4 kg) przy żywie- 
niu wszystkimi kiszonkami równocześnie, a najmniejsza (25,9 kg) przy kiszonce 
lucerny z lrawami. Różnice w wielkości produkcji mleka FCM oraz jego spadku 
nie były slatystycznie islotne. 
W dniu rozpoczęcia doświadczenia najwyższą produkcję mleka ECM 
(30,4 kg) obserwowano w grupie II, a w dniu zakoIlczenia (23,6 kg) w grupie IV. 
Spadek produkcji mleka przeliczeniowego wynosił od 6.5 kg (wszystkie 
kiszonki równocześnie) do 8,8 kg (kiszonka lucerny z trawami). Krowy żywione 
kiszonką lucerny z trawami produkowały najwięcej mleka ECM (26,8 kg), zaś 
żywione kiszonką zboŻowo-slrączkową najmniej (24,7 kg). Różnice w wydaj- 
ności mleka ECM nie były statystycznie islolne. 
Krowy żywionc kiszonką z kukurydzy zużywały na produkcję I kg mleka 
i I kg mleka przeliczeniowego (FCM lub ECM) najmniej białka, a najwięcej 
energii (tab. ] 2). Odwrotną sytuację stwierdzono przy podawaniu kiszonki lu- 
cerf1Y z traw2m' :dy krou'y 
"""::\,!q
y !ląj
.ięcej białka, a najmniej energii. 
Krowy żywione kiszonką z kukurydzy, kiszonką lucerny z lrawami lub 
wszyslkimi kiszonkami łącznie miały podobną dzienną produkcję tłuszczu 
w mleku (] 103-0-] ] 13 g) (lab. 13). Najwyższą produkcję białka (858 g) i laktozy 
(I] 90 g) uzyskano przy żywieniu krów kiszonką lucerny z trawami. Najniższą 
produkcję składników mleka uzyskano u krów otrzymujących w dawce pokar- 
mowej kiszonkę zbożowo-slrączkową. Slwierdzone różnice w dziennej produk- 
cji składników mleka nie były slatystycznie islolne.
		

/R101_030_0001.djvu

			28 


:::I 
s:::: 
Il> 
N 
u 
"O 
.
 

- 
'6 c 
"O Il> 

 .8 

 t 
-o o.. 
J2
 
Il> s:::: 
s::::._ 
.
 >--. 

.
 
:::1'- 
"O...... 
o u 
..... :::I 
0.."0 
o 
.- ..... 
-'<:0.. 
'a 
 
>--'0 

U 


Oj 
- Il> 
Q) - 
oD oD 
Oj Oj 
f-f- 


en 
o.. 
:::I 
o 
..... 
OJ) 
gf= 
:.a 
Q) 
Q) 
LI.. 
I 
Q) 

 
o 
'a 
Q) 
.
 
>--. - 
oN - 
>--. 
o.. 
:::I 
..... 
CI 


:::: 


E 

 


I 
Q) 
.;:: 
Q) 
'a 
:o 
OJ) 
Q) 
N 
U 
N 
en 
>--. 

 


OJ) 
-'<: 
Oj' 
-'<: 
Q) 
E 



 
-u _ 
-
 :5 o:; 
s:::: "O s:::: 
.
C) I t;:: 

';;'; I 

 -'<: o Oj 
ro]
6 
s:::: N u 
53..Qu-s:::: 
'N'@ 8..] 
Q Q . . 


00'<1" M- 
\OMMOO 
M" �? M" M' 
-H -H -H -H 
\O 0\ r- r- 
o\"�?\Ó\O 
MMM 


M \O 
r- ' Oj 
Oj
 
I 
 
.
 -'<: 
s:::: Q) 
"0"0 
Q) s:::1 
..t;j ;t 


::g 
Q) 
';;" 
= 
'S 
.S 
Q) 
" 

 U 

 LI.. 
u Oj 
Q) -'<: 
"O Q) 
'E 


OJ) 
-'<: 


] 
-u ...... 
-
 "O :5 o:; 
.s, _ Q) I s:::: 
Oj.- t;:: 

>--.; I 


oOj 
roU

 
s:::: LI.. «r o 
53 ..Q 1.'3 -g 
'N'@ 8..] 
Q Q . . 


-'<1"000\ 
' Oj 
Oj "O 
I
 
.
 -'<: 
s:::: Q) 
"0"0 

 
 
-en en 


"O 
Q) 
';;' 

 
U 
LI.. 
.S 
Q) i 

 U 

 W 
u Oj 
Q) -'<: 


 


OJ) 
-'<: 


E o:; 
'U -.;::: 
-
 "O :5 o:; 
.s, C) I s:::: 
Oj.- t;:: 


; I 


oro 
Oj

6 
s::::....... N u 
53>--.u-s:::: 
._:-;:: O O 
N Oj 0..-'<: 
Q Q . . 


r-Mr-M 
0'<1" M M 
'<1"" M" M" M" 
-H -H -H -H 
\O ' 
..... 
18 
4- 
-O 


C1:: 
.
 
- 
en 

 
c;, 
I 
..s::: 
u 
;;.., 
s:::: 
N 
U 
.c- 
en 

 

 
UJ 
'-' 



 ] .
 
>. :5 o:; '2 

.E I s:::: o 

 .
 ; 
 
 
Oj
OOj"o 
ctJQ)-'<:
 t 
'u 
 
 8 .
 

 
 g -8 UJ 

 8 
-; 
z 


Il>
		

/R101_031_0001.djvu

			29 


Tabela 12. Zużycie białka, energii i mieszanki lreściwej na produkcję l kg mleka 
w doświadczeniu I 
Table 12. Utilisation of protein, energy and concenlrate 10 produce l kg of milk in 
Experiment I 


Wyszczególnienie - !tern Grupy żywieniowe - Feeding groups 
I II III IV 
Zużycie na l kg mleka 
Utilisation per l kg of milk 
" białka ogólnego, g 104,3 ]09,0 119,8 ]07,5 
totał protein 
" NEL, MJ 5,41 5,09 4,64 4,85 
" mieszanki treściwej, kg 0,25 0,24 0,25 0,25 
concentrate 
Zużycie na I kg mleka FCM 
Utiłisation per I kg of FCM 
" białka ogólnego, g 99,6 104,8 117,6 104,8 
total protein 
" NEL, MJ 5,17 4,89 4,55 4,72 
" mieszanki treściwej, kg 0,24 0,23 0,25 0,24 
concentrate 
Zużycie na I kg mleka ECM 
Utilisation per I kg ofECM 
" białka ogólnego, g 102,7 109,9 119,8 108,7 
tota] protein 
l" NEL MJ 5,32 5,13 4,64 4,90 
l " mieszankI tresclweJ, kg 0,25 0,24 0,25 0,25 
concentrate 


Mleko krów żywionych kiszonką zbożowo-strączkową miało niższą za- 
wartość suchej masy w porównaniu z pozostałymi zestawami paszowymi. Za- 
waJtość tłuszczu w mleku przy skarmianiu kiszonki z kukurydzy oraz kiszonki 
zbożowo-strączkowej była istotnie wyższa niż przy żywieniu kiszonką lucerny 
z lrawami oraz trzema kiszonkami równocześnie. Najwięcej laktozy (4,44%) 
było w mleku krów żywionych kiszonką lucerny z trawami, najmniej (4,14%) 
kiszonką zbożowo-strączkową, a różnice w zawartości tego składnika w mleku 
były statystycznie istotne. Nie stwierdzono natomiast istotnego wpływu poszcze- 
gólnych zeslawów paszowych na zawartość białka w mleku. 
Badane wskaźniki surowicy krwi krów przedstawiono w labeli 14. Na 
początku doświadczenia zawartość fosfatazy zasadowej (AP) u krów z grupy III 
była istotnie wyższa niż w grupie I i II. Pod koniec badań różnica ta była sta- 
tystycznie wysoce istotna.
		

/R101_032_0001.djvu

			..... 
I:: 
Q) 
E 
- ot: 
;:J Q) 
'a 
 

LiJ 
.g .5 
.
 I:: 

.g 
o u 
"O ;:J 

-g 

 .... 

c... 

c 
E 
 

 o 
-oc... 

 
 
c u 
"O
 
..E::;:: 

 E 

 >-. 
'U':::: 

 
 
;:J"O 
"0"0 
e 1ij 
c... 

 c 
c.9 

 .
 
.- o 

c... 
'- E 
>-.0 
c u 


 
'- u 
E'- 
Q) E 
..s:::: Q) 
u..s:::: 
"O u 

..><: 


 


<') . 
- <') 

- 
- Q) 
Q) ..... 
.D .D 

 
 
E-E- 


30 


00 00 1.0 
..... r-- o or-. o-, o -<:t r-- 
o
 
 Ó -<:t o 00 Ó <') <') 
- ó '" - o
 
-tI -tI -tI 
C -tI -tI -tI -tI "- -tI -tI 
u '" o <') 00 UJ <') 
00 
 -<:t U o-, 
or-. or-. r-- - - <') 00 -<:t o 
N
 <') - 00 N - -D 
<') ..,; - <') - 
- ..,; 
1.0 - -<:t 
VJ <') 00 - -<:t <') o r-- - 
c... Ó N Ó r-- - -<:t Ó 00 
 
;:J or-. - ci" -<:t - 
o -H -H - -H o 
.... ..... -H -H -H -H -H -H 

 ..... 
 u "- 
OJ) '" r-- -.: r-- o 00 o o r-- 
'-. -tI -<:t o - ci" - ..... o 
oN fi 
>-. :::: u -tI -H -H -H -H -H -H 
ro o UJ 
c... -.: <') u 00 o N o ..... N 
;:J 1.0 o or-. or-. - r-- -.: <') - 
.... ":. o-, N o r-- '-. >- 
Q) N .... :c - :
 .g ::r: 
'a 
 

 

 Q) :c "O 
 
:o 'N 
 .- .... 
o Q) .... 
 g 
OJ) <'i 
g 'u 
Q) 
 ':'"0 '$. 
VJ .... VJ ..: '$. ClJOI: 'VJ 
N 
 Q) 
 Q) 
.... '$. OJ) OJ: o 
u E ..... E :t;:j �? �?g <'i <'i Q)
 
 
N 
 
 
 c - I::
 Q) oC- 
VJ jgE jg E u 
 Ol: 0._ 0._ N VJ N VJ 
>-. N 
 Q) 
Q) o B o o VJ '_ 

 VJ ..... ...... u 
"O 
g C u C 
 +wir> ..... ..... ..... ...... 
 
 
..21tS 
 o 
 o u 
 'u 
aQ ..... 
 .- .... .- .... 
 
 
 
 
(/)Q E-L.L.. E-L.L.. 000... 000... ....:1....:1 ....:1....:1 ::.G -.
 


 
 Q) 
c Q) VJ E 

 E'a 
 
'- 
 - Q) 
E 
 C--5 
G' -5 
 >-. 
Q) >-. o .D 
6.D 

 

"O

 

 Q) N o 
I:: 6 o:::: 

::::'u J2 
'u J2 '
 a3 
'VJVJt;:J 




 

 ca ;;. > 

 > , 
'0000 
.D.D 00 00 
.D.D _ 
 

 
	
			

/R101_033_0001.djvu

			.
 
.... 
o:; 
t; c 
] E 
::: 'C 
.-.
 
u ? 
::: o:; 
o -. 

 


- 
..". 
eS 
-fi 
..". 
O" 
M 


N 
M 
a 
-fi 
f- 

 
M 


- 
N 
eS 
+1 
..". 


M 


N 
or. 
a 
-fi 
M 

 
M 


\C 
N 
eS 
+1 


,"') 
a 
-fi 
N 


,"') 


>D M 
r
 >D 
ci ci 
-fi -t1 
,"') O"- 

 ": 
,"') on 


:.... 


o 
E 
E 


"O 
.... 
C\1 Q.) B 
N en en 
O O O) 
-3 g "O 
660 


N 
N 
eS 
-fi 
.;: 
'" 
- 
oń 


on 
N 
eS 
-fi 
\O 
- 
or) 


'" 
M 
a 
-fi 
.o 
'" 
M 
oń 


on 
M 
O 
-fi 
on 
or:. 
on 


N 
on 
eS 
+1 

I 
on 


..". 
O 
eS 
-fi 
O 
N 
eS 


N 
O 
eS 
-fi 
co 


eS 


M 
O 
O' 
-fi 
N 
N 
eS 


M 
O 
a 
-fi 
O 
N 
a 


N 
O 
a 
+1 
'" 


a 


- 
N 
N" 
-fi 

 
co 
M 
.,f 
co 


f- \O 
d- :2 
-fi -fi 
co '" 
on O 
eS oń 
N f- 


N '" - 
'" \O co 
N' eS - 
-fi -fi -fi 
..". N co 
0\ N "'" 
oń eS on 
co N f- 


'" 
M 
N" 
+1 
.. 

 
\O 
co 
\O' 
co 


O 
 
:; M 
-fi -fi 
\O 
 
'" 
 
:::: f-" 
f- 


'" o '" 
.,f

 
-fi -fi .o-H 
N a.n 1- 
..". O, M 
có - r-:- 
co N f- 



 
 
 
eS ('1 
-H -fi 
'" 
 
on f- 
eS f-, 
N 
 


-fi 
u 

 
\O 
'" 

 
co 


..". 
..". 
eS 
+1 
..". 
\O" 
on 



 I 
 
 .o-fi 

 "d" 
 - 

eS--. " 
8 
 
._ u 
 
->-'	
			

/R101_034_0001.djvu

			32 


W przypadku aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) najwyższa jej 
aktywność (89,96 u.rl) wystąpiła przy żywieniu kiszonką zbożowo-strączkową 
(grupa II), a najniższa (84,38 u.r!) przy żywieniu wszystkimi kiszonkami łącz- 
nie (grupa IV). Różnica ta również była statystycznie wysoce istotna. Dla pozo- 
stałych wskaźników różnice nie były statystycznie istotne. 


4.6.2. Doświadczenie II 


Najwięcej suchej masy (392 g), włókna (199 g.kg-! suchej masy) oraz ener- 
gii (7,2 MJ.kg- 1 suchej masy), a najmniej białka (138 g.kg-! suchej masy) było 
w dawce pokarmowej z udziałem kiszonki z kukurydzy (tab. 15). 


Tabela 15. Dzienne pobranie składników pokarmowych przez krowę w doświadczeniu II 
Table 15. Daily cow nutrient intake in Experiment II 


Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
I II III IV 
Pobranie dzienne: 
Daily intake: 
. sucha masa, kg 20,3 18,4 18,7 18,3 
dry matter 
. sucha masa z pasz objętościowych, kg 14,4 12,6 12,9 12,9 
roughage dry matter 
białko ogólne, g 2815 2836 3257 2828 
total protein 
. włókno surowe, g 4042 3435 3412 3494 
crude fibre 
. NEL, MJ 145,4 127,9 124,4 126,4 
Zawartość w dawce pokarmowej: I 
Content of : I 
. suchej masy, g.kg-) 392 386 362 379 
dry matter 
. białka ogólnego, g.kg-) sm 138 [54 175 155 
total protein, g.kg-I ofDM 
. włókna surowego, g.kg-I sm 199 186 183 191 
crude fibre, g.kg-' ofDM 
. NEL, MJ.kg- 1 sm 7,2 6,9 6,7 6,9 
NEL, MJ.kg-) ofDM 
Udział w dawce włókna z pasz objętoś- 
ciowych w % 89 87 87 89 
Roughage fibre share in ration, %
		

/R101_035_0001.djvu

			..,.., 
JJ 


Natomiast w zestawie paszowym, zawierającym kiszonkę lucerny z tra- 
wami, najmniej było suchej masy (362 g), włókna (183 g.kg-I suchej masy) oraz 
energii (6,7 MJ.kg- 1 suchej masy), a najwięcej białka (175 g.kg-I suchej masy). 
W dawce z kiszonką zbożowo-strączkową i kiszonką lucerny z trawami włókno 
z pasz objętościowych stanowiło 87%, a przy kiszonce z kukurydzy i trzech 
kiszonkach równocześnie 89% włókna dawki pokarmowej. 
Najwięcej składników pokarmowych (z wyjątkiem białka), podobnie jak 
w doświadczeniu [, pobierały krowy żywione kiszonką z kukurydzy (tab. 15). 
Przy żywieniu kiszonką lucerny z trawami najwyższe było pobranie białka, ale 
najniższe włókna i energii. 
Wyniki produkcyjne doświadczenia II przedstawiono w tabeli 16. W dniu 
rozpoczęcia badań dzienna produkcja mleka wahała się od 27,9 kg (grupa IV) 
do 28,7 kg (grupa II). W chwili ich zakończenia największą wydajnością (23,] kg 
mleka) charakteryzowały się krowy żywione kiszonką z kukurydzy, a najmniej- 
szą (21,7 kg) - żywione wszystkimi kiszonkami równocześnie. Spadek produk- 
cji mleka wynosił od 5,2 kg (grupa I) do 6,2 kg (grupa IV). Krowy otrzymujące 
kiszonkę z kukurydzy, kiszonkę zbożowo-strączkową lub kiszonkę lucerny 
z trawami miały podobną średnią dobową produkcję mleka (powyżej 26 kg). 
Przy żywieniu trzema kiszonkami łącznie wydajność mleka była o blisko ] kg 
niższa. Różnice w produkcji mleka nie były statystycznie istotne. 
Różnica pomiędzy grupami w dziennej wydajności w chwili rozpoczęcia 
doświadczenia wynosiła 0,4 kg mleka FCM lub 1,0 kg mleka ECM (tab. ]6). 
W dniu zakończenia doświadczenia najwięcej mleka przeliczeniowego 
produkowały krowy żywione kiszonką z kukurydzy i kiszonką lucerny z tra- 
wami. Najniższą końcową produkcję mleka standardowego (22,7 kg FCM lub 
21,6 kg ECM) stwierdzono u krów przy żywieniu trzema kiszonkami łącznie. 
Zwierzęta otrzymujące kiszonkę z kukurydzy miały największą dzienną pro- 
dukcję mleka FCM (27,6 kg) i ECM (26,6 kg). Największy spadek produkcji 
mleka przeliczeniowego wystąpił przy żywieniu wszystkimi kiszonkami jedno- 
cześnie, a najmniejszy przy żywieniu kiszonką z kukurydzy (mleka FCM) 
i kiszonką zbożowo-strączkową (mleka ECM). Różnice w ilości produkowanego 
mleka nie były statystycznie istotne. 
Podobnie jak w doświadczeniu I najwyższe zużycie białka na produkcję l kg 
mleka i I kg mleka standardowego stwierdzono przy żywieniu kiszonką lucerny 
z trawami, a energii kiszonką z kukurydzy (tab. ] 7). Najniższe zużycie białka 
występ0wało pr.
' :::ywieJ1in k;<::-'OJ
1
'17 kpJ.::urydzy, a energii - kiszonką z lucerny 
z trawami. 
Podczas żywienia krów kiszonką z kukurydzy uzyskano w mleku naj- 
większą dzienną produkcję tłuszczu (1137 g), zaś przy żywieniu kiszonką 
lucerny z trawami - białka (794 g) oraz laktozy (1045 g) (tab. 18). Najmniejszą 
produkcję tych składników stwierdzono przy podawaniu dawki pokarmowej 
składającej się z trzech kiszonek równocześnie. Różnice w dziennej produkcji 
składników w mleku nie były statystycznie istotne.
		

/R101_036_0001.djvu

			34 


:::: 


::I 
s:: 
Q) 
N 
U 
-O 
C-. 
u ::: 
3.::: 
-o..... 
e g 
o.-g 
.- .... 

o. 

8 
-.0-.0 
'" 
Q)
 


 
C 
- 


00 
o. 
;:! 
o 
.... 
bl) 
gfE 
:.a 
Q) 
Q) 
lL. 
, 


Q) 

 
o 
s:: 
.
 

 
.i:? :::: 
>-. 
0.. 
::I 
o 


E 
E 


.
 
c 
Q) 
'2 
:o 
bl) 
  • -. :::: OI) ..::.:: ci ..::.:: E lS . o .S"@ .£:9 , s:: C-'u,s:: .-:::: o o N C-' , , . [;' o C-'C-. U] alL. 8 b u 's:: 'N'@ 8..] .00. . Q) : bl)o t: .s. 'c

    /R101_037_0001.djvu

    			35 
    
    
    Tabela 17. Zużycie białka, energii i mieszanki treściwej na produkcję l kg mleka 
    w doświadczeniu II 
    Table 17. Utilisation of protein, energy and concentrate to produce l kg of milk in 
    Experiment II 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
    I II III IV 
    Zużycie na l kg mleka 
    Utilisation per l kg of milk 
    " białka ogólnego, g 107,4 108,7 124,8 111,8 
    total protein 
    " NEL, MJ 5,55 4,90 4,77 5,00 
    " mieszanki treściwej, kg 0,26 0,26 0,25 0,25 
    concentrate 
    Zużycie na I kg mleka FCM 
    Utilisation per I kg of FCM 
    " białka ogólnego, g 102,0 103,5 120,2 107,1 
    total protein 
    " NEL, MJ 5,27 4,67 4,59 4,79 
    " mieszanki treściwej, kg 0,25 0,24 0,24 0,23 
    concentrate 
    Zużycie na l kg mleka ECM 
    Utilisation per l kg of ECM 
    " białka ogólnego, g 105,8 108,2 123,8 111,8 
    I total protein 
    l" NEL, MJ 5,47 4,88 4,73 5,00 
    " mieszanki treściwej, kg 0,26 I 0.26 0,25 0,25 
    i concentrate 
    
    
    Krowy żywione kiszonką z kukurydzy miały w mleku statystycznie istotnie 
    wyższą zawartość suchej masy (13, I 6%) niż żywione kiszonką zbożowo-strącz- 
    kową i kiszonką lucerny z trawami (odpowiednio 12,31 i 12,48%) (tab. 18). Za- 
    wartość lłuszczu w mleku wahała się od 4,27% (kiszonka lucerny z trawami) do 
    4,34% (kiszonka z kukurydzy), zaś białka od 3,12% (kiszonka zbożowo-strącz- 
    kowrr) do 3.18% (kiszonka lucerny z trawami). Różnice w zawartości tych skład- 
    nikó\\ j..JU'II;":lł�?Y puszczegl,:.ijtlli grupami ai" były statystycznie istotne. Przy ży- 
    wieniu kiszonką z kukurydzy oraz kiszonką lucerny z trawami w mleku była sta- 
    tystycznie istotnie wyższa zawartość laktozy niż w pozostałych dwóch grupach. 
    W tabeli 19 przedstawiono badane wskaźniki surowicy krwi. Pod koniec 
    doświadczenia zawartość fosfatazy zasadowej (AP) we krwi krów żywionych 
    kiszonką z lucerny z trawami (grupa III) w stosunku do żywionych kiszonką 
    z kukurydzy (grupa I) różniła się statystycznie wysoko istotnie. Dla dwóch 
    pozostałych grup różnice nie były statystycznie istotne.
    		

    /R101_038_0001.djvu

    			36 
    
    
    E 
    (l) 
    :::: E 
    "C 
    ;:} (l) 
    "2 Cl. 
    (l) X 
    NW 
    .g C 
    
     C 
    .
     .9 
    ..
     t) 
    -o ;:I 
    
    -g 
    
     ..... 
    ..;.:Cl. 
    (l) E 
    E 
     
    
     o 
    'o Cl. 
    
     ::: 
    c 8 
    -g..;.: 
    32
     
    C/) E 
    '
    E 
    ..;.: 
     
    ;:1-0 
    -0-0 
    o C 
    o.
     
    
     c 
    c .9 
    s:: 
     
    (l) -u; 
    'N 8- 
    -o E 
    >-.0 
    s:: u 
    t3 
     
    .- u 
    
     .6 
    -B
     
    -o u 
    
    ..;.: 
    
    
     
    
    
    0000 
    
     
    Q)
     
    .D .D 
    
     
     
    f-f- 
    
    
    - 
    - v 
    ci v V) 00 V) 0\ o C"'") t- 
    t- o V) o ci V) M 
    +i V ci - ci O - ci 
    - 
    
     '" +i +i +i +i +i +i +i +i 
    C £:) 
    U V 0\ V) V V -. 
    oN 
    >-.:::: 
    Cl. 
    ;:I 
    O 
    
    
    E 
    
     
    
    
    (l) 
    '2 
    (l) 
    .;:: 
    :o 
    OJ) 
    (l) 
    N 
    U 
    N 
    C/) 
    >-. 
    :s 
    
    
    V) 
    - 
    
    
    ci 
    +i 
    '" 
    -. 
    
    O 
    
    
    0\ 
    N 
    V) 
    +i 
    00 
    V 
    V 
    M 
    
    
    ::c: 
     
    .
     -O 
    N ..... 
    "?
     
    OJ) OJ) 
    
    . .. 
    C/) Q3 "-. 
    
    O 
    
    
    O 
    00 
    V) 
    +i 
    r') 
    
    
    N 
    C"'") 
    
    
    N 
    N 
    V) 
    +i 
    t- 
    V) 
    N 
    C"'") 
    
    
    �? 
    U 
    N 
    C/) 
    ;:I 
    ...... 
    f- 
    
    
    00 
    
     
    O 
    -h 
    V 
    <"'l 
    V 
    
    
    00 
    c:; 
    O 
    +I 
    t- 
    N. 
    V 
    
    
    \O 
    c:; 
    O 
    +i 
    
    
    <"'l 
    V 
    
    
    :s::: 
    (l) 
    'N >-. 
    "?.g 
    OJ)..... 
    N" (l) 
    U o.. 
    N OJ) 
    C/) 
    1;5
    
     
    U- f- U- 
    
    
    0\ 
    t- 
    - 
    
    
    +i 
    V) 
    
    
    - 
    - 
    - 
    
    
    \O 
    O 
    N 
    +I 
    V) 
    N 
    
    
    - 
    - 
    
    
    \O 
    00 
    
    
    -H 
    t- 
    r') 
    
    
    C"'") 
    O 
    ci 
    +i 
    00 
    
    
    M 
    
    
    M 
    O 
    O. 
    +i 
    N 
    
    
    M 
    
    
    00 
    O 
    ci 
    +i 
    \O 
    
    
    r') 
    
    
    "-. 
    :s::: .g 
    (l) ..... 
    .
     (l) 
    {3 o.. ;:R 
    6n OJ) o 
    Ó .5" 
    ..;.: (l) 
    ...... ..... 
    
     O 
    .
     ..... 
    cqp.. 
    
    
    V 
    N 
    - 
    
    
    +I 
    O 
    M 
    00 
    
    
    \O 
    M 
    
    
    +i 
    V 
    - 
    00 
    
    
    \O 
    V 
    
    
    +I 
    00 
    N 
    00 
    
    
    o:! (l) 
    N C/) 
    O O 
    ..... ..... 
    ..;.: U 
    
     
     
    ......:i......:i 
    
    
    M 
    O 
    Ó 
    +i 
    C 
    U 
    00 
    N 
    V" 
    
    
    V 
    O 
    ci 
    +i 
    U 
    --= 
    M 
    
    
    V 
    
    
    \O 
    O 
    C" 
    
    
    +i 
    -. 
    
     C5 
     
     
    
    u 
    :-g 
    
     
     
     U 
    ......:i......:i 
     	
    			

    /R101_039_0001.djvu

    			= 
    
    
    c:- 
    O) - 
    N ....... 
    u c: 
    v O) 
    .
     
     
    
     - 
    'C/) O) 
    O o.. 
    " X 
    N UJ 
    
     c: 
    '9 C/) 
    
     -(I; 
    .- >. 
    
    {;j 
    ..... c: 
    
     (CI 
    >.c: 
    u - 
    :;. C 
    ;;> O.J 
    o C/) 
    5" 
    C/) o 
    
    .3 
    .£::: .D 
    C; 
     
    c: o 
    «u 
    
    
    0"0 . 
    -0"0 
    
    - 
    - O.J 
    0)_ 
    .D .D 
    
    \J ro 
    f-f- 
    
    
    i 
    	
    			

    /R101_040_0001.djvu

    			38 
    
    
    Na początku doświadczenia różnica w zawartości kreatyniny we krwi krów 
    grupy III była statystycznie wysoko istotna w stosunku do grupy II, a staty- 
    stycznie istotna w stosunku do grupy IV. Pod koniec badań różnice w ilości 
    tego wskaźnika nie odbiegały od siebie statystycznie istotne. Zawartość pozo- 
    stałych wskaźników krwi nie różniła się statystycznie pomiędzy grupami. 
    
    
    4.6.3. Doświadczenie I i II łącznie 
    
    
    Zawartość suchej masy w l kg dawki pokarmow
    i wynosiła od 362 g 
    (kiszonka lucerny z trawami) do 388 g (kiszonka zbożowo-strączkowa) (tab. 20). 
    
    
    Tabela 20. Dzienne pobranie składników pokarmowych przez krowę w doświadczeniu 
    I i II (łącznie) 
    Table 20. Daily cow nutrient intake in Experiments I and II (total) 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
    I II III IV 
    Pobranie dzienne: 
    Oaily intake: 
    . sucha masa, kg 19,7 18,3 18,7 18,4 
    dry matter 
    . sucha masa z pasz objętościowych, kg 13,9 12,8 12,9 
    roughage dry matter 12,8 
    . białko ogólne, g 2747 2775 3233 2849 
    total protein 
    . włókno surowe, g 3816 3471 3407 3469 
    crude fibre 
    . NEL, MJ 142,2 127,3 124,3 127,9 
    Zawartość w dawce pokarmowej: 
    Content of : 
    . suchej masy, g.kg"t 382 388 362 380 
    dry matter 
    . białka ogólnego, g.kg-I sm 139 ]5] ]73 ]55 I 
    total protein, g-kg". ofOM 
    . włókna surowego, g.kg". sm ]93 ]89 183 ]88 
    crude fibre, g.kg"1 ofOM 
    . NEL, MJ.kg". sm 7,2 6,9 6,7 6.9 
    NEL, MJ.kg"i ofDM 
    Udział w dawce włókna z pasz objętoś- 
    ciowych, % 89 88 87 88 I 
    Roughage fibre share in ration, %
    		

    /R101_041_0001.djvu

    			39 
    
    
    Najwyższą koncentrację energii w l kg suchej masy zawierała dawka 
    z kiszonką z kukurydzy (7,2 MJ NEL), a najwyższą koncentrację białka - dawka 
    z kiszonką lucerny z trawami (173 g). Włókno z pasz objętościowych stanowiło 
    od 87% (grupa HI) do 89% (grupa I) całej ilości włókna dostępnego w dawce. 
    Krowy żywione kiszonką z kukurydzy pobierały najwięcej suchej masy 
    (19,7 kg), z czego 13,9 kg pochodziło z pasz objętościowych (tab. 20). Najniższe 
    pobranie suchej masy stwierdzono przy żywieniu kiszonką zbożowo-strączkową 
    i trzema kiszonkami równocześnie (odpowiednio 18,3 kg i 18,4 kg). Zwierzęta 
    otrzymujące kiszonkę lucerny z trawami pobierały w dawce o 400+500 g białka 
    więcej niż przy pozostałych sposobach żywienia. Najwyższe pobranie włókna 
    i energii występowało w grupie I, a naj niższe w grupie III. 
    Na początku badań dzienna produkcja mleka wynosiła od 28,5 kg w grupie 
    l i II do 29,0 kg w grupie IV (tab. 21). Przy ostatnim udoju kontrolnym 
    największą produkcję mleka (22,6 kg) stwierdzono u krów żywionych kiszonką 
    z kukurydzy, a najmniejszą (21,5 kg) u krów żywionych kiszonką zbożowo- 
    -strączkową. Średnia dzienna produkcja mleka przez krowy wahała się od 25,5 kg 
    (kiszonka zbożowo-strączkowa) do 26,4 kg (kiszonka lucerny z trawami). Naj- 
    mniejszy spadek produkcji mleka (5,9 kg) występował przy skarmianiu kiszonki 
    z kukurydzy. Najbardzicj produkcję mleka obniżyły krowy żywione kiszonką 
    z GPS (7,0 kg) i kiszonką lucerny z trawami (6,9 kg). Różnice w produkcji 
    mleka nie zostały potv.ierdzone statystycznie. 
    Produkcja mleka FCM na początku badań wahała się od 29,9 kg (grupa 11) 
    do 30,4 kg (grupa III), a na końcu od 22,3 kg (grupa II) do 23,6 kg (grupa l) 
    (tab. 21). Największy spadek wydajności stwierdzono przy żywieniu kiszonką 
    zbożowo-strączkową i kiszonką lucerny z trawami (odpowiednio 7,6 kg i 7,5 kg 
    mleka FCM), a naj mniejszy (6,5 kg) przy żywieniu zwierząt kiszonką z kuku- 
    rydzy. Średnia dobowa wydajność mleka FCM w ciągu całego doświadczenia 
    była najmniej sza (26,6 kg) przy podawaniu kiszonki zbożowo-strączkowej, 
    a największa (27,2 kg) przy kiszonce z kukurydzy i kiszonce lucerny z trawami. 
    Różnic w \vydajności mleka FCM nie udowodniono statystycznie. 
    Średnia dobowa produkcja mleka ECM wynosiła od 25,4 kg w grupie II do 
    26.5 kg w grupie III (tab. 21). Przy żywieniu kiszonką lucerny z trawami wystą- 
    pił najszybszy spadek produkcji mleka ECM (7,3 kg), a najwolniejszy (6,4 kg) 
    przy kiszonce z kukurydzy i przy wszystkich kiszonkach podawanych równo- 
    cześnie. Różnice w produkcji mleka oraz jej spadek nie były statystycznie 
    istotne. 
    Na produkcję I kg mleka, l kg mleka FCM i ] kg mleka ECM spożycie 
    białka (odpowiednio 106, l, 101,0 i 104,5 g) było najniższe w grupie l (kiszonka 
    z kukurydzy), a energii (odpowiednio 4,71, 4,57 i 4,69 MJ) w grupie III 
    (kiszonka lucerny z trawami). Najwyższe spożycie białka i energii kształtowało 
    się odwrotnie. Przy żywieniu zwierząt kiszonką zbożowo-strączkową oraz 
    wszystkimi kiszonkami łącznie z!lżycie białka i energii na produkcję mleka 
    przebiegało podobnie (tab. 22).
    		

    /R101_042_0001.djvu

    			40 
    
    
    ---. 
    CI) 
    .
     
    g, 
    - 
    '-"' 
    - 
    ...... ---. 
    .- ...... 
    --S 
    ;:113 
    . - '-"' 
    s:::_ 
    CI)_ 
    t; '"O 
    -g
     
    .
     -- 
    '
     
     
    '"O 
     
    
     .5 
    
     
     
    'o O- 
    J2
     
    CI) s::: 
    S:::._ 
    .
     >, 
    
     .!: 
    ;:I .- 
    '"O...... 
    o u 
    5,-6 
    o 
    .- .... 
    
    o- 
    '2 
     
    >'0 
    :::u 
    
    
    - 
    N- 
    (13 N 
    7)
     
    .D .D 
    (13 (13 
    E-< E-< 
    
    
    CI) 
     
    
     U 
    
     
     
    cd' U (13 
    
     CI)
     
    CI) '"O 
     
    E 
     . 
     Ja"2 
    
     _ Q):
    "u op 
    o _ .5 "2 
     o '(3 '"O :5 "2 
    £
     I s:::....8 s:::- s::: 
    (13' CI) l;:: 
     '(;3 ';;P.
     I l;:: 
    
    ';;" 
     I (13 '"O '"O >, 
     I 
    
     
     o (13 I 
     
    
     o (13 
    :;::
    
    (13,,-U
    
     
    (13 a 
     o .-...... '
    
     
     o 
    s::: NUS:::
    S::: NU 
    
    .ob U 's::: '"O (13 
     >, u 's::: 
    "- 0- o o 
     
     0_ 
     o o 
    N (13 o-
     "" 
     N (13 o-
     
    
     
     . . . . 
     
     . . 
    
    
    CIJ 
    O- 
    ;:I 
    o 
    t;n 
    gpS 
    :.a 
    CI) 
    CI) 
    
     
    I 
    CI) 
    
     
    o 
    '2 
    CI) 
    .
     
    .
    = 
    >, 
    o- 
    ;:I 
    Ci 
    
    
    a 
    CI) 
    .:!:: 
    
    
    I 
    CI) 
    '2 
    CI) 
    ] 
    'o 
    01) 
    CI) 
    N 
    U 
    N 
    CIJ 
    
     
    
    
    > 
    - 
    
    
    '<:I" o V) 0"1 
    OO
     
    , '"'l O"I
     
    M N M- 
    -ti -ti -ti -ti 
    00("')0V) 
    oóN'\Ó\Ó 
    NNN 
    
    
    00 V) \O 00 
    ("')r--oo("') 
    '<:I"
     N
     M ("')
     
    -ti -ti -ti -ti 
    0-'<:1"0"1 
    O"I
     N \Ó \Ó 
    NNN 
    
    
    OOtr)M_ 
    NOO"l'<:l" 
    '<:I"
     '<:I"
     M N
     
    -ti -ti -ti +i 
    V) V) V)O 
    oó ...: oń r--
     
    NNN 
    
    
    r--r--V)("') 
    ("')0"100("') 
    ."r M M N
     
    +i -ti -ti -ti 
    V) \O 0"1 0', 
    oo
     N' V)
     V) 
    NNN 
    
    
    '"O 
    Q) 
    ';;" 
    :=: 
    's 01) 
    .5 
     
    
    
    01) 
    
     
    
    
    0("')\0'<:1" 
    '"'l r--
     "l '"'l 
    '<:I" N ("')N 
    -ti -ti -ti +i 
    ("')'<:1"0"10"1 
    ci ("')
     \Ó \O
     
    ("') N N 
    
    
    -NOO\O 
    OO
     O"I
     o
     00 
    '<:I"N'<:I"("') 
    -ti -ti -ti -ti 
    '<:I"O"INV) 
    o
     N
     r-:" r--
     
    ("')NN 
    
    
    ("')00"lV) 
    ONNOO 
    oń '<:I"
     '<:I"
     N
     
    -ti -ti -ti -ti 
    0"1("')\0\0 
    
     N' \O
     r-:" 
    NNN 
    
    
    NO"INO"I 
    0("')("')\0 
    oń '<:I"
     ."r N
     
    +i -ti -ti -ti 
    -\ON V) 
    o ("')
     r--
     \Ó 
    ("') N N 
    
    
    '"O 
    Q) 
    .;; 
    
     
    U 
    u., 01) 
    .5 
     
    CI) 
    
     
    
     U 
    
     lI.) 
    U 
    CI) 
    '"O 
    I 
    
    
    Q) :
     
    Ol) o 
    
     .g 
    
     '(13 
    7ł 
    .
     
     
    -B
     
    
     
     
    "" CIJ 
    . . 
    
    
    00 o r-- 
    Or--("')N 
    ."r N
     ,.,-). N
     
    -ti -ti -ti -ti 
    0\00"1'<:1" 
    
     N
     V)
     \O
     
    NNN 
    
    
    -V100\O 
    0"Ir--0r-- 
    '<:I"
     N
     '<:I"
     ("') 
    -ti -ti -ti -ti 
    \O("')V)("') 
    0"1 
     N' \Ó r--
     
    NNN 
    
    
    O"Ir--oo 
    V)o-oo 
    '<:I"
     '<:I"
     '<:I"
     N
     
    -ti -ti -ti -ti 
    ("') V) '<:I" 00 
    oó - V)
     \O
     
    NNN 
    
    
    0"1 00'<:1" 
    ("') N r-- 
    V) '<:I"
     ."r N
     
    -ti +i -ti -ti 
    ("')0"1("')'<:1" 
    O"I
     C'f \Ó \Ó 
    NNN 
    
    
    '"O 
    
     
    >, 
    U 
    
     
    lI.) 
    .5 
    
    
    CI) 
    CIJ 
    (13 
    CI) 
    .... 
    OJ U 
    
     CI) 
    
     '"O 
    a 
     I 01) 
    'u _ CI).
    
     
    '9 '"0 _ . :5 "2 01) o 
    .... s::: 
    .2 
    ';;p.
     I l;:: CI) (13 
    ""O>'(13I
     I 
     
    
    
     6 (13 
     
    U 
     
     (13 
    (13 ,,) 
     0'- 
     
    S:::-N U s::: CI) 
    
     ob U 's::: '"O '"O 
    .-.- o o 
     
     
    o 8 
    
     
     
     
    
    
    ("') \O 
    r-:"ci 
    r-- 00 
    -ti -ti 
    0<::> 
    N f<) 
    \O \O 
    
    
    r-- 0"1 
    \Ó -
     
    \O r-- 
    -ti +i 
    00 <::> 
    - N 
    \O \O 
    
    
    <::> M 
    ...: r--' 
    \O 00 
    -ti +i 
    00 r-- 
    ON 
    \O \O 
    
    
    C 
    (13 
    u 
    l;: 
    C'-!. "l '2 
    
     
     .
     
    CIJ 
    -ti -ti .:: 
    00 '<:I" CIJ 
    <::> M CI) 
    \0\0 U 
    s::: 
    CI) 
    .... 
    
     
    ""O 
    
     
    .
     
    CIJ 
    
     
    Ci) 
    
    
    ..<:: 
    U 
    >. 
    s::: 
    N 
    U 
    >, 
    I
     
    E 
    CI; 
    . S:! 
    s::: 
    .N 
    '0 
    '- 
    
    
    
     
    ...... 
    ;>: '2 
     
    
    J:: I s::: o 
    o 01) l;: s::: 
    J2'a; 
     I o 
    (13
    0(13{:j 
    CB (l) 
     
     I-. 
    .- > 
     o CI) 
    U 
     N U .
     
    
    
    g'5to 
    (13 o o-
     v 
    
    U.. Z
    		

    /R101_043_0001.djvu

    			41 
    
    
    Tabela 22. Zużycie białka, energii i mieszanki treściwej na produkcję I kg mleka 
    w doświadczeniu I i II (łącznie) 
    Table 22. Utilisation of protein, energy and concentrate to produce I kg of milk in 
    Experiments I and II (total) 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
    I II IJJ IV 
    Zużycie na I kg mleka 
    Utilisation per I kg of milk 
    . białka ogólnego, g 106,1 108,8 122,5 109,6 
    total protein 
    . NEL, MJ 5,49 4,99 4,71 4,92 
    . mieszanki treściwej, kg 0,25 0,25 0,25 0,25 
    concentrate 
    Zużycie na I kg mleka FCM 
    Utilisation per I kg of FCM 
    . białka ogólnego, g 101,0 104,3 118,9 105,9 
    total protein 
    . NEL, MJ 5,23 4,79 4,57 4,76 
    . mieszanki treściwej, kg 0,24 0,24 0,24 0,24 
    concentrate 
    Zużycie na I kg mleka ECM 
    Utilisation per I kg of ECM 
    . białka ogólnego, g 104,5 109,2 122,0 110,0 
    total protein 
    . NEL, MJ 5,41 5,01 4,69 4,94 
    . mieszanki treściwej, kg 0,25 0,25 0,25 0,25 
    concentrate 
    
    
    Dzienna produkcja suchej masy, tłuszczu, białka i laktozy w mleku osiąg- 
    nęła najniższą wartość przy żywieniu kiszonką zbożowo-strączkową (tab. 23). 
    Najwięcej suchej masy i tłuszczu uzyskano w mleku krów otrzymujących 
    kiszonkę z kukurydzy, a białka i laktozy - kiszonkę lucerny z trawami. Różnice 
    Vi ilości produkowanych dziennie składników mleka przez krowy z poszczegól- 
    nych grup żywieniowych nie były statystycznie istotne. 
    Najwięcej suchej masy (l2,90%) stwierdzono w mleku krów żywionych 
    kiszonką z kukurydzy, nąjmniej (11,99%) kiszonką zbożowo-strączkową, a róż- 
    nice w jej zawartości były statystycznie istotne (tab. 23). Zawartość tłuszczu 
    w mleku przy żywieniu kiszonką z kukurydzy oraz kiszonką zbożowo-strączkową 
    osiągnęła statystycznie wyższą wartość niż przy żywieniu kiszonką lucerny 
    z trawami.
    		

    /R101_044_0001.djvu

    			42 
    
    
    ------- 
    C)...... 
    'c -g 
    tj 0;3 
    
    - 
    '--' UJ 
    :::E 
    C) 
    E 
    .;:: 
    C) 
    o.. 
    x 
    UJ 
    c:: 
    
    
    ::I 
    'c 
    C) 
    N 
    U 
    '"O 
    .
     
    
     c:: 
    
    V} .2 
    o U 
    '"O ::I 
    
    -g 
    0;3 .... 
    --"Go.. 
    
    E 
    E 
     
    
     o 
    ,o o.. 
    
     E 
    c:: 8 
    "g--"G 
    
     E 
    0;3 ;;>, 
    .U'== 
    --"G 0;3 
    ::1'"0 
    '"0'"0 
    o c:: 
    5.0;3 
    0;3 c:: 
    c:: .9 
    
     .
     
    'N 8- 
    '"O E 
    o 
    u 
    
    
    ;;>-. 
    c:: 
    NCiJ 
    .
     u 
    E .- 
    C) E 
    .... C) 
    u-B 
    "g:; 
    ....... 
    
    
     
    
    
    <') 
    N M 
    .!2
     
    C) 
    oD oD 
    0;3 0;3 
    f-f- 
    
    
    M '" 
    r<) on '" r- "-. 
    oN 
    ;;>-. ...... 
    o.. ...... 
    ::I 
    .... 
    O 
    
    
    
     
    
     
    
    
    C) 
    c:: 
    C) 
    c:: 
    :o 
    OJ) 
    C) 
    N 
    U 
    N 
    UJ 
    ;;>-. 
    
     
    
    
    00 
    M 
    ci 
    -tI 
    Ci 
    -. 
    'c:: 0;3 
    C) '"O 
    "N 
     
    ""98- 
    OJ) OJ) 
    
    ...:
     
    C'C E o 
    EC;;�? 
    0;3 E 
     
    -5 >- gj 
    a es 
     
    
    
    ci 
    -tI 
    u 
    
     
    e 
    N 
    .,; 
    
    
    e 
    r- 
    
    
    -tI 
    '" 
    e 
    
    
    r- 
    e 
    e 
    H 
    
    
    00 
    
    
    .H 
    
    
    00 
    0�? 
    "-. 
    0;3 
    '"O 
    
    
    .... 
    C) 
    o..
     
    OJ) 
    ci" 
    .C) 
    ...... 
    o 
    .... 
    o... 
    
    
    e 
    
    
    ci 
    -tI 
    
    
    '" 
    uJ 
    U 
    \D 
    M 
    "-. 
    0;3 :r: 
    '"OC/] 
    .... o 
    C) 
    o.. 
    OJ) 
    
    
    0;3' c)' 
    N UJ 
    o o 
    
    t) 
    0;3 0;3 
    ....J....J 
    
    
    e 
    "-. 
    S; .'!:::: 
    
    ] 
    
    	
    			

    /R101_045_0001.djvu

    			.
     
    s::
     
    Nca 
    g.C5 
    ........... 
    '-' '-' 
    
    
    - - 
    - - 
    
    
    "O 
    - s:: 
    .
     ro 
    s:: 
    v t/) 
    N ..... 
    U s:: 
    "O V 
    ro E 
    
     .;: 
    't/) v 
    o o. 
    "O X 
    N
     
    
     s:: 
    '0 t/) 
    '- .- 
    ..o.::
     
    .
     ca 
    '- s:: 
    ..o.: ro 
    >.
     
    u .- 
    ._ -::I 
    
     o:; 
    c '" 
    ;"0 
    '" o 
    Oj.2 
    N.o 
    
     6 
    -. 
    N 
    >.- 
    o. - 
    ;::I 
    .... 
    O 
    
    
    ____o 
    
    
    <1) 
    s:: 
    <1) 
    s:: 
    -O E 
    "'D <1) 
    <1) ..... 
    N- 
    U 
    N 
    er; 
    >. 
    
     
    
    
    
     
    
    
    > 
    
    
    o.. 
    
    
    
     
    
    
    o.. 
    
    
    
     
    
    
    o.. 
    
    
    t- 
    M 
    ci 
    -fi 
    
     
    O, 
    M 
    
    
    M 
    ci 
    -fi 
    V) 
    q 
    M 
    
    
    " 
    
    
    V) 
    Ó 
    -fi 
    CO 
    - 
    1'-, 
    V) 
    
    
    V) 
    M 
    ci 
    -fi 
    -<: 
    V) 
    
     
    V;. 
    
    
    M 
    O 
    ci 
    -fi 
    O 
    N 
    ci 
    
    
    N 
    O 
    ci 
    -fi 
    
    
    -" 
    00 
    
    
    ci 
    
    
    M 
    O 
    o' 
    -fi 
    O 
    N 
    ci 
    
    
    M 
    O 
    ci 
    fi 
    -" 
    < 
    O 
    N 
    ci 
    
    
    M 
    O 
    ci 
    -fi 
    o-. 
    
    
    ó 
    
    
    M 
    2 
    fj 
    «: 
    t- 
    
    
    O 
    
    
    N 
    O 
    ci 
    fi 
    o-. 
    
    
    O 
    
    
    
     a-. N 
    r-f O, 
     
    -fi 
    
     
     
    t- V) 
    O ci 
    ::i N 
    
    
    O M N 
    
     a-. O 
    r-fci �? 
    -fi -fi -fi 
    
     CO 
    
     M t- 
    
     
     O 
    oń ci '" 
    00 N t- 
    
    
    
     
    
     
    �? _ 
    -fi 
    -" 
    .. 
    O 
    V) 
    r-:- 
    00 
    
    
    N 
    O 
    oń 
    -fi 
    -" 
    M 
    N 
    OÓ - 
    00 
    
    
    N 
    
     - 
    
    
    V) 
    a-., 
    ....: M 
    -fi 
    M
     
    00 V) 
    
     O 
    00 N 
    
    
    -fi 
    CO 
    
    
    - N 
    
     
     a-.. 
    M _ M 
    -fi -fi -fi 
    < 00 
     
    b; a-. r- 
    
     
    . V) 
    00 - I'- 
    
    
    I'- 
    V) 
    M 
    -fi 
    < 
    O 
    M 
    OÓ 
    00 
    
    
    
     
    
     -.o 
    O, .£ 
    -fi 
    
     
     
    t- 
     
    
     
     
    t- 
    
    
    N 
    
     
     
    -fi -fi 
    t- «: 
    e; ę;: 
    r-:- 
    t- 
    
    
    N 
    
    
    -fi 
    
    
    N 
    O 
    �? 
    -fi -fi 
    N 
    
     
    ci 
    N 
    
    
    -fi 
    
    
    -" 
    '" 
    <'l 
    V) 
    t- 
    
    
    I'- 
    .£ 
    r- 
    
    
    O 
    
    . 
    
    
    < 
    V) 
    
     
    �? 
    I'- 
    
    
    
    
    
    l
     
    
    
    N 
    CO 
    O 
    -fi 
    
    
    00 
    
    
    -a O) 
    C
     
    
     
     
    .- U E- 
    Obb -< E- 
    :0' .
    D o. -< 
    
    
     ..< :< 
    
    
    N 
    O 
    r-:- 
    o 00 
    kc. - . 
    
    
    :.... 
    
    
    ::, ::, ::, 
    
    
    Oj 
    t: t: 
    :D:D 
    
    
     
    
     P:i P:i 
    
    
    a-. 
    - 
    ci 
    -fi 
    -" 
    00 
    O 
    �? 
    
    
    V) 
    
    
    O 
    -fi 
    N 
    O 
    �? 
    
    
    O 
    
     
    ci 
    -fi 
    -" 
    «: 
    
     
    M 
    N' 
    
    
    \D 
    M 
    O 
    -fi 
    a-. 
    q 
    N 
    
    
    t- 
    
    
    ci 
    -fi 
    < 
    O 
    O 
    ...., 
    
    
    I'- 
    
    
    O 
    -fi 
    
    
    O 
    �? 
    
    
    00 
    M 
    Ó 
    -fi 
    t-- 
    N 
    �? 
    
    
    :.... 
    
    
    ;:: 
    
     
    
    
    - 
    
     
    ci 
    -fi 
    M 
    t- 
    �? 
    
    
    t- 
    M 
    ci 
    -fi 
    «: 
    N 
    
     
    �? 
    
    
    - 
    V) 
    ci 
    fi 
    t- 
    a-. 
    N' 
    
    
    V) 
    M 
    ci 
    -fi 
    -" 
    < 
    '<:t 
    q 
    M 
    
    
    N 
    ci 
    -fi 
    a-. 
    I'- 
    �? 
    
    
    M 
    N 
    Ó 
    -fi 
    -" 
    00 
    r--; 
    N 
    
    
    N 
    V) 
    ci 
    -fi 
    
    
    00 
    ....f 
    
    
    -.o 
    M 
    ci 
    +: 
    
    
    M 
    I'- 
    ...., 
    
    
    O 
    E 
    E 
    
    
    
     
    s:: 
    tj '" 
    O O) 
    
    :::; 
    
    
    V) 
    - 
    
    
    M 
    -fi 
    .. 
    M 
    V) 
    oń 
    00 
    
    
    M 
    
    
    �? 
    -fi 
    a-. 
    O 
    r-:- 
    00 
    
    
    00 
    00 
    ..; 
    -fi 
    < 
    
    
    00 
    �? 
    00 
    
    
    t- 
    
    . 
    M 
    -fi 
    
     
    
     
    ..; 
    00 
    
    
    
     
    �? 
    -fi 
    a-. 
    N 
    ..; 
    00 
    
    
    N 
    q 
    M 
    -fi 
    I'- 
    a-. 
    '" 
    00 
    
    
    \D 
    
    . 
    M 
    -fi 
    «: 
    00 
    
     
    ...; 
    00 
    
    
    V) 
    0'. 
    N 
    -fi 
    O 
    -.o 
    oń 
    00 
    
    
    :.... 
    
    
    O 
    
     
    
    
    .5 
     
    s:: .- 
    ;>-..5 
    
    
     
    O) O) 
    
    U 
    
    
    43 
    
    
    - 
    
     
    M 
    -fi 
    00 
    O 
    ...; 
    t- 
    
    
    
     
    a-. 
    �? 
    -fi 
    .. 
    
    
    t- 
    r-:- 
    t- 
    
    
    V) 
    
     
    oń 
    -fi 
    N 
    - 
    OÓ 
    t- 
    
    
    N 
    N 
    -oD 
    -fi 
    
     
    00 
    
     
    t- 
    
    
    M 
    
    
    r-;. 
    
    
    
     
    .o 
    ro 
    f- 
    <1) 
    <1) 
    t/) 
    aJ 
    U 
    s::: 
    ro 
    U 
    t;::; 
    
    
    -fi 
    N 
    I'- 
    V) 
    I'- 
    
    
    N 
    M 
    N 
    -fi 
    03 
    t- 
    o<: 
    M 
    r- 
    
    
    s::: 
    .::{J 
    t/) 
    <1) 
    U 
    s::: 
    <1) 
    '- 
    
     
    
     
    O 
    I 
    "	
    			

    /R101_046_0001.djvu

    			44 
    
    
    Mleko krów otrzymujących kiszonkę lucerny z trawami miało sta- 
    tystycznie istotnie wyższą zawartość białka i laktozy w porównaniu z mlekiem 
    otrzymywanym w wyniku podawania kiszonki zbożowo-strączkowej oraz 
    trzech kiszonek równocześnie. Kwasowość mleka krów żywionych kiszonką 
    z kukurydzy, kiszonką zbożowo-strączkową oraz trzema kiszonkami równo- 
    cześnie była podobna (6,05+6,06 °SH), natomiast żywionych kiszonką lucerny 
    z trawami - wyższa (6,12 °SH). 
    Zawartość cholesterolu we krwi krów z grupy IV na początku i końcu 
    doświadczenia wynosiła 5,14 mmol.r 1 (tab. 24). Na początku badań różnica 
    w stosunku do innych grup była statystycznie wysoko istotna, a na koniec tylko 
    w odniesieniu do grupy [(kiszonka z kukurydzy) i II (kiszonka zbożowo-strącz- 
    kowa). W początkowym okresie badań zawartość trój glicerydów, mocznika 
    i białka we krwi zwierząt w poszczególnych grupach różniła się statystycznie, 
    a pod koniec różnice te nie były istotne. Odwrotną zależność stwierdzono w przy- 
    padku poziomu bilirubiny i kreatyniny. Aktywność aminotransferazy asparagi- 
    nianowej (AspAT) na początku i na końcu badania pomiędzy grupami różniła 
    się statystycznie. Najniższa aktywność występowała przy żywieniu wszystkimi 
    kiszonkami łącznie (grupa IV), a najwyższa przy kiszonce zbożowo-strączko- 
    wej (grupa II). W wyniku żywienia kiszonką z lucerny (grupa HI) stwierdzono 
    najwyższą aktywność fosfatazy zasadowej (AP), natomiast najniższą przy poda- 
    waniu kiszonki z kukurydzy (grupa 1). Różnice te na początku i na końcu do- 
    świadczenia były statystycznie istotne. 
    
    
    4.6.4. Doświadczenie Ul 
    
    
    Dawki pokarmowe składające się z kiszonki z kukurydzy miały wyższą za- 
    wartość suchej masy niż sporządzone z kiszonki zbożowo-strączkowej (tab. 25). 
    Zawarlość włókna surowego w l kg suchej masy była podobna (196+ 199 g). 
    W całej dawce pokarmowej włókno z pasz objętościowych przy kiszonce z ku- 
    kurydzy stanowiło 88%, a przy kiszonce zbożowo-strączkowej 89%. W l kg su- 
    chej masy stwierdzono od 155 g (grupa I) do 168 g białka (grupa IV). 
    Najwyższe pobranie suchej masy (18,4 kg) oraz białka (3093 g) stwier- 
    dzono przy żywieniu kiszonką zbożowo-strączkową i wysoką dawką kiszonki 
    lucerny z trawami (tab. 25). W grupie tej stwierdzono również największe po- 
    branie suchej masy z pasz objętościowych (13,0 kg). Najwyższe pobranie ener- 
    gii (126.1 MJ energii netto laktacji) wystąpiło w grupie I. 
    Średnia dzienna produkcja mleka na początku doświadczenia wynosiła od 
    28,3 kg (grupa [V) do 29,6 kg (grupa II) (tab. 26). W dniu zakończenia do- 
    świadczenia krowy żywione kiszonką z kukurydzy produkowały więcej mleka 
    od krów otrzymujących kiszonkę zbożowo-strączkową. Największą dzienną pro- 
    dukcję mleka (26,6 kg) stwierdzono przy żywieniu kiszonką z kukurydzy i więk- 
    szą dawką kiszonki lucerny z trawami. W pozostałych grupach średnia dzienna 
    wydajność była o 0,7 do 1,2 kg mniejsza.
    		

    /R101_047_0001.djvu

    			45 
    
    
    Tabela 25. Dzienne pobranie składników pokarmowych przez krowę w doświadczeniu III 
    Table 25. Daily cow nutrient intake in Experiment III 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
    I H III IV 
    Pobranie dzienne: 
    Daily intake: 
    i" sucha masa, kg 17,9 18,1 17,9 18,4 
    I dry matter 
    l" sucha masa z pasz objętościowych, kg 12,3 12,3 ]2,7 13,0 
    roughage dry matter 
    l" białko ogólne, g 2779 2946 2910 3093 
    total protein 
    \" włókno surowe, g 3537 355] 3558 3648 
    I crude fibre 
    ! 
    I. NEL, MJ ]26,1 ]25,9 122,9 124,8 
    I Zawartość w dawce pokarmowej: 
    I Content of: 
    . suchej masy, g.kg-I 386 380 366 359 
    i dry matter 
    , 
    \. białka ogólnego, g.kg"1 sm ]55 162 162 168 
    I total protein, g.kg"1 of DM 
    . włókna surowego, g.kg-I sm ]98 196 199 198 
    crude fibre, g.kg-I ofDM 
    . NEL, MJ.kg- i sm 7,0 6,9 6,9 6,8 
    NEL, MJ.kg- 1 of DM 
    I Udział w dawce włókna z pasz objętoś- 88 88 89 89 
    : ciowych, % 
    ! Roughage fibre share in ration, % 
    I 
     
    
    
    Przy żywieniu kiszonką z kukurydzy i większą dawką kiszonki lucerny 
    z trawami wystąpił największy spadek produkcji (7,2 kg). Przy stosowaniu 
    dawki pokarmowej składającej się z kiszonki z kukurydzy i mniejszej ilości 
    kiszonki z lucerny z trawami spadek produkcji był najmniejszy (5,7 kg). Różnice 
    w produkcji mleka nie były istotne statystycznie. 
    W dniu rozpoczęcia doświadczenia produkcja wynosiła od 28,6 kg mleka 
    FCM lub 27,3 kg mleka ECM (grupa III) do 31,4 kg mleka FCM lub 30,3 kg 
    mleka ECM (grupa II) (tab. 26). Przy jego zakończeniu największą wydajność 
    osiągnęły krowy żywione kiszonką z kukurydzy i mniejszą dawką kiszonki lu- 
    cerny z trawami (24,2 kg mleka FCM lub 23,4 kg mleka ECM).
    		

    /R101_048_0001.djvu

    			46 
    
    
    - 
    - 
    - 
    
    
    ;::J 
    '2 
    (I) 
    N 
    U 
    "Cj 
    C'j 
    .- - 
    
    = 
    'U}.... 
    O C 
    "Cj (I) 
    
     .5 
    
     
     
    -o Q.. 
    12
     
    (!) C 
    e._ 
    .;:;:; .c 
    
     .;; 
    ;::J .- 
    "Cj
     
    o U 
    ..... ;::J 
    Q.."Cj 
    o 
    .- ..... 
    
    Q.. 
    'c 
     
    :>-'0 
    
    u 
    
    
    'D 
    N'D 
    C'jN 
    - (I) 
    (!)- 
    oD oD 
    C'j C'j 
    E--E-- 
    
    
    > 
    - 
    
    
    t--t--M' t-- 
    oó"';oń\Ć' 
    NNN 
    
    
    '" 
    Q.. 
    ;::J 
    O 
    bb 
    bJ)- 
    C :::: 
    :.a 
    (I) 
    (I) 
    
     
    I 
    (I) 
    
     
    O 
    '2 
    (I) 
    .
     
    :>-.- 
    oN - 
    :>-. 
    o.. 
    2 
    CI 
    
    
    O'>-NM 
    0'Dt--t-- 
    M..._....�?
    .... 
    
    
    -H -H -H -H 
    00 o ' 
    N ' 'D 
    �?�?"';�? 
    -H -H -H -H 
    'D' 
    NV)Ot-- 
    �?-
    N
    �? 
    -H -H -H -H 
    '-. 
    
     
    
    
    bJ) 
    
     
    CIf 
    
     
    (!) 
    E 
    
    
    c;; 
    "() ".;:: 
    ,tI) 0- 
    o .5 c;; 
    e"Cj C 
    'Cij' Q) I t;::; 
    "Cj'- C'j 
    ?-> :>-. 
     I 
    
     
     o C'j 
    ::
    
     
    C'jE
    o 
    c N U 
    
     .Q u -c 
    "-"- o o 
    N C'j Q..
     
    o o . . 
    
    
    c;; 
    cu
    
    
     :-8 
    gp g 0"Cj.5 c;; 
    ......=- c - c 
    
     'C'j 'Cij'.
     I t;::; 
    C'j"Cj "Cj :>-. 
     I 
    , 
     
    :::E o C'j 
    C'j" u
    
     
    '2 "V g..... & o 
    "Cj"g 
     :>-.
    .g 
    
     
     'N =@ 8.. 
     
    ..00. . 
    
    
    
     
    Q) 'u..u 
     
    bO "(/) 'VJ "- 
    C'j g 0"Cj.5 c;; 
    ......'=' c - c 
    (!) 'CIf 'Cij'.
     , t;::; 
    ;>"Cj "Cj :>-. C'j 
    7 
     
    :::E 5 
     
    .
     
     C'j fcl 
     5 
    c 
     C N u 
    "Cj C'j 
     :>-. u -c 
    
     
     'N =@ 8.. 
     
    ..00. . 
    
    
    OD 
     .
     
    Q):
    
     
     .F5 
    gp g 
     
     :5 c;; '2 
    
    .
     6 
     ' 
     o 
    ;; , 
     12'Qj 
     , 25 
    
     J;:! 
     b C'j -t3 
    C'j"C'j(!)
    
    
     
    .- ...... .- ;> & o 
    -a 
     u:..::: N U .
     
    
    
    5J
    g-25t) 
    'U} 
     
     o Q.. 
     .
     
    ..
    u..;Z: 
    
    
    O'> N 'D t-- 
    'DMMN 
    oń ' t-- O'> o 
    �? ,..; N
     �? 
    -H -H -H -H 
    'D ' N 
    oó N
     V)
     \Ć' 
    NNN 
    
    
    OO-N'D 
    V)V)OOO 
    N
    �?�?�? 
    -H -H -H -H 
    ' O'> 
    '
     ..; \Ć' V)
     
    N N N 
    
    
    "Cj 
    Q) 
    ';;' 
    :::E 
    u 
    
     
    .5 
    (I);i 
    
     u 
    
     L.L1 
    u C'j 
    (!) 
     
    "Cj (I) 
    IE 
    
    
    N 'D V) t-- 
    OO--N 
    oń ' O'> o 
    �?-
    �?N
     
    -H -H -H -H 
    MNO'>N 
    t--
     -
     ' V) O'> 
    ' 'D 
    -H -H 
    _ t-- 
    
    'D 
    
    
    t-- V) 
    -'"'r---.... 
    V) 'D 
    -H -H 
    - t-- 
    - - 
    'D 'D 
    
    
    o O'> 
    M- O'>
     
    'D t-- 
    -H -H 
    O'> N 
    ON 
    'D 'D 
    
    
    ..... 
    c 
    C'j 
    u 
    t;: 
    M N C 
    g:::::
     .
     
    -. 
    c 
    N 
    u 
    C 
    -. 
    ..... 
    .8 
    	
    			

    /R101_049_0001.djvu

    			47 
    
    
    Krowy żywione kiszonką zbożowo-strączkową (w obu grupach) miały 
    w dniu zakończenia doświadczenia najmniejszą produkcję mleka przeliczenio- 
    wego. 
    Największą średnią dzienną produkcję mleka standardowego (27,4 kg 
    FCM lub 26,7 kg ECM) stwierdzono podczas żywienia kiszonką z kukurydzy 
    i większą dawką kiszonki lucerny z trawami. Jednak w grupie tej wystąpił naj- 
    wyższy spadek produkcji mleka (o 7,7 kg). Przy żywieniu kiszonką z kukurydzy 
    i mniejszą dawką kiszonki lucerny z trawami obniżanie produkcji mleka nastę- 
    powało wolniej. W grupach żywionych kiszonką zbożowo-strączkową stwier- 
    dzono mniejszą średnią dobową produkcję mleka przeliczeniowego. 
    U krów żywionych kiszonką zbożowo-strączkową stwierdzono większe 
    zużycie białka na produkcję mleka niż przy żywieniu kiszonką z kukurydzy 
    (lab. 27). Zwierzęta, otrzymujące kiszonkę z kukurydzy i mniejszą dawkę ki- 
    szonki z lucerny z trawami, zużywały więcej energii na produkcję l kg mleka. 
    
    
    Tabela 27. Zużycie białka, energii i mieszanki treściwej na produkcję l kg mleka 
    w doświadczeniu III 
    Table 27. Utilisation of protein, energy and concentrate to produce ] kg of milk in 
    Experiment III 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Grupy żywieniowe - Feeding groups 
    I II III IV 
    Zużycie na I kg mleka 
    Utilisation per l kg ofmilk 
    . białka ogólnego, g 107,7 110,7 114,6 ] ]9,4 
    total protein 
    . NEL, MJ 4,89 4,73 4,84 4,82 
    . mieszanki treściwej, kg 0,25 0,25 0,24 0,24 
    concentrate 
    Zużycie na I kg mleka FCM 
    Utilisation per 1 kg ofFCM 
    . białka ogólnego, g 103,7 107,5 ] 12,4 116,3 
    tota] protein 
    . NEL, MJ 4,71 4,59 4,74 4,69 
    . mieszanki treściwej, kg 0,24 0,24 0,23 0,24 
    concentrate 
    I Zużycie na I kg mleka ECM 
    ! Utilisation per l kg of ECM 
    I . białka ogólnego, g 
    total protein 106, l ] 10,3 116,9 12],2 
    . NEL, MJ 4,81 4,72 4,93 4,92 
    . mieszanki treściwej, kg 0,24 0,25 0,24 0,25 
    concentrate
    		

    /R101_050_0001.djvu

    			48 
    
    
    Najwyższą produkcję białka, tłuszczu i laktozy uzyskano od krów żywio- 
    nych dawką złożoną z kiszonki z kukurydzy i większego udziału kiszonki 
    lucerny z trawami, a naj niższą u krów żywionych kiszonką zbożowo-strączkową 
    i mniejszą dawką kiszonki lucerny z trawami (tab. 28). W grupach I i IV pro- 
    dukcja tych składników osiągała zbliżony poziom. Różnice w produkcji nie 
    były statystycznie istotne. 
    Przy podawaniu większych dawek kiszonki lucerny z trawami stwierdzono 
    statystycznie większą zawartość suchej masy w mleku w porównaniu z mniejszą 
    dawką tej kiszonki (tab. 28). Najwyższą zawartość tłuszczu (4,25%) i laktozy 
    (4,42%) stwierdzono w mleku krów żywionych kiszonką z kukurydzy i mniej- 
    szą dawką kiszonki lucerny z trawami. Mleko krów otrzymujących kiszonkę 
    z kukurydzy zawierało 3,2% białka. Krowy żywione kiszonką z kukurydzy 
    miały w mleku statystycznie wyższą zawartość tłuszczu, białka i laktozy niż ży- 
    wione kiszonką zbożowo-strączkową. 
    Nasycone kwasy tłuszczowe stanowiły 60+70% tłuszczu mleka (tab. 29). 
    Przy żywieniu kiszonką z kukurydzy (grupa I) stwierdzono najniższą zawartość 
    kwasów nasyconych (59,4%) i najwyższą kwasów nienasyconych (38,4%). 
    Tłuszcz mleka krów, żywionych kiszonką zbożowo-strączkową i wysoką dawką 
    kiszonki lucerny z trawami, zawierał najwięcej nasyconych kwasów (71,6%), 
    a najmniej nienasyconych (26,1%). Stosunek kwasu oleinowego (C I8 : 1 ) do 
    poszczególnych kwasów tłuszczowych był najbardziej korzystny w mleku krów 
    żywionych kiszonką z kukurydzy. Zamiana kiszonki z kukurydzy na inną po- 
    wodowała pogorszenie tego stosunku. 
    Zawartość fosfatazy zasadowej (AP) we krwi na początku i na końcu doś- 
    wiadczenia w poszczególnych grupach różniła się statystycznie wysoce istotnie 
    (tab. 30). Najwyższą jej ilość (odpowiednio 77,12 i 76,41 u.rl) stwierdzono 
    w wyniku podawania kiswnki zbożowo-strączkowej z mniejszą ilością kiszonki 
    lucerny z trawami (grupa III), a najniższą (odpowiednio 70,84 i 7],88 u.rl) 
    - kiszonki z kukurydzy z większą dawką kiszonki lucerny z trawami (grupa II). 
    Pod koniec doświadczenia aktywność aminotransferazy asparagianianowej we 
    krwi krów badanych grup różniła się istotnie. Dla pozostałych wskaźników róż- 
    nice nie były statystycznie istotne.
    		

    /R101_051_0001.djvu

    			'i:: 
    11) 
    - E 
    ::s "i: 
    'c g, 
    11) >< 
    tj
     
    "g .B 
    .
     c 
    'C/) o 
    o "';:: 
    -o u 
    
    .g 
    
     e 
    11) o. 
    
    
    E "5 
    
     c 
    '0 o 
    ..><:g- 
    .g o 
    oj u 
    ?2::5 
    
     "B 
    . U' ;>, 
    ..><::::: 
    :J oj 
    -0-0 
    e 
     
    0.- 
    
     5 
    ;:: "';:: 
    C3 ot;; 
    
    8. 
    .- != 
    ;>,0 
    c u 
    
     Ć;j 
    .- u 
    E .6 
    
     11) 
    u-5 
    "g..><: 
    :;;::::: 
    CI1
     
    
    
    00 
    
    
     
    v
     
    ..o ..o 
    '" oj 
    f-f- 
    
    
    - \O on ', 
    oN 
    6::= 
    :J 
    ..... 
    o 
    
    
    E 
    .'-ł I 
    
    
    11) 
    'c 
    11) 
    'c 
    :o 
    Ol) 
    11) 
    N 
    U 
    N 
    C/) 
    ;>, 
    a: 
    
    
    
     
    oj' 
    C/) ..... 
    oj E 
    E 
     
    ,g E 
    g C 
    r:/)a 
    
    
    on 
    
    
    Ó 
    +i 
    
    
    .. 
    Q 
    U 
    'O 
    o 
    o 
    +i 
    
    
    .. 
    Q 
    ..: 
    o 
    
     
    ', 
    C/) o +-' 
    B 
    :g 
    g 
     u 
    ....J :::<::< 
    
    
    '	
    			

    /R101_052_0001.djvu

    			50 
    
    
    .'""' 
    o 
    01) 
    Q) 
    
     
    ..8 
    U) 
    0:;1 
    E 
    ;:3 
    U) 
    0:;1 
    
     
    
     
    N 
    Q) 
    ...a,....., 
    :::-:2 
    -- U 
    -- 0:;1 
    .2 U 
    l=: .;:: 
    Q).Q 
    N ;:3 
    .g...o 
    0:;1..- 
    .
     5 
    -U) ..c: 
    o::: 
    '"O 
     
    
    '-' 
    
    a 
    -o ..- 
    12 
     
    E 
    .;:: 
    Q) 
    o.. 
    :>< 
    W 
    
    
    ;:3 
    .:.<: 
    Q) 
    E 
    
     
    '""' l=: 
    ;:3'- 
    N '""' 
    
    
     
    U). 
    
    O 
    "-01) 
    01) O 
    00 
    0- 
    - .... 
    . Q) 
    01)0.. 
    
    
     
    U U) 
    
    :-9 
    2 g 
    U >, 
    Nt 
    
    '0:;1 
    U)r..x.. 
    
     
    
     
    
    
    I£) 
    C"'1"'" \D 00 
    M
    ","OO_ÓOO
    
    I£)
    
    
    I£)
    I£)
     
    
    
    
    
    ó
    
    qq
    -
    qqqOM 
    -o-o "-' 000 
    OOOOÓÓ 
    2: 
     
     o
     
     ro
     d 
     
     
     <
     00 
     
     
     +I 
     
     
    I£)OOO","","-\DOOM
    M_OO
    OO_I£) 
    OON
    
    N","
    I£)I£)
    -I£)--_NO 
    �?
    �?
    
    �?�?óóoo
    
    óóóó
     
    - "'" - 
    
    
    U) 
    o.. 
    ;:3 
    o 
    .... 
    01) 
    01) 
    l=: 
    :a 
    Q) 
    Q) 
    r..x.. 
    I 
    
    
    o 
    
     
    
    OOoo
    
    Ó\D
    
    
    
    \D","
    OOOM 
    
    \D 
    C"'1 
    
    
    o"o
     "_
    t-;,O
    O
    O
    _('
     
    oóoóO,,-,oooN OOOOóó 
    == +I -H.o-H -H cr=-H 
     -H -H -H C';j-H..rt-H -H -H -H -H -H -H 
    OO\DI£)OOO","-\DM-O
    _O
    OM 
    I£)I£)-I£)-
    \DI£)I£)I£)
    
    NN-
    N 
    
    
    
    
    
    
    
    66
    
    
    
    cicici
     
    - M N 
    
    
    Q) 
    
     
    O 
    'a 
    Q) 
    .
     
    >, 
    oN 
    >, -- 
    0..- 
    ;:3 
    .... 
    O 
    
    
    00 
    C; 
    Mo-r--..8
     
    
    
    "-"
    Ó
     
    00-0 '" 
    +J 
     ,,
     
     <
     
     
    (V) .- 0\ .- \D (V) 
    -C"lMO"\-O 
    ,....;
    M
    
    
    " 
    - M 
    
    
    M 
     \D C"'1 g; "'" "'" \D 0,) _ M 
    
    O"O"
     "",""O
    O"O._N 
    OOO_-OOOOÓO. 
    
    
    
    
    ,,
    
    
    
    
    
    
     
    \D","-
    OOO--OOMOO 
    N\D\DN-I£)NM-","I£) 
    C"'lÓÓÓ
    
    ÓÓÓÓ""':' 
    -N 
    
    
    MI£) 
    
     -.
    . NS 
    
    
    ÓI£)OO-","I£)
     .g]
    S
    
    
     
    óó
    2!
    6cici
    
    óóóóÓÓ 
    -
    
    
     W
    
     
    
    
    <
     
    
    
    
    
    
     
    --MMI£)OO"," 00 00 \D"'" \DI£)-O O"'" 
    \DONI£)OO
    \D\DI£)OO-\DNMNMM 
    
    
    6
    6d
    d6
    
    
    66ci6
     
    --" M -M 
    
    
    U) 
    .... 
    Q) 
    -EJ 
    '? '? <;:: __ r:'! 
     .. c:'! <:=: 9 .. 
     FI 9 __ N O 
    O N 
     
     
     
     
     
     
     
     
     00 00 O O O I 
    UUUUUUUUUUUUUUUU
     
    0:;1 
    ..- 
    U) 
    O 
    N 
    O 
    P.. 
    
    
    Q) 
    l=: U) 
    8:-9 
    
    g 
    
    ] 
    
    
     
    
     Z 
    
    
     
    
    
    \D 
    
     
    
    
    
     
    " 
    u 
    
     
    
    
    
     
    
    
    \D 
    00 
    
    
    
     
    ro 
    
     
    00 
    \D 
    
    
    
     
    
     
    C"'1 
    
     
    " 
    -< 
    
    . 
    I£) 
    \D 
    
    
    
     
    \D. 
    M 
    
     
    U 
    ro 
    < 
    "'". 
    
     
    I£) 
    
    
    Q) 
    l=: 
    O U) 
    U '"O 
    >, 'u 
    
     0:;1 
    1=:'"0 
    Q) Q) 
    'a 
     
    O .... 
    I=: B 
    '"O 0:;1 
    Q) U) 
    '-' l=: 
    >,;:3 
    U) O 
    0:;1 l=: 
    ::: O 
    
    
     
    
    
    \D 
    
     
    
    
    I£) 
    ó 
    + 
    on 
    N 
    
    
    
     
    " 
    ro 
    
     
    M 
    N 
    
    
    \D 
    
     
    
    
    \D 
    on 
    Ó 
    
     
    O 
    M 
    
    
    +i 
    < 
    M 
    o 
    C"'1 
    
    
    M 
    
    
    \D 
    
     
    
    
    Q) 
    ::o 
    0:;1 
    f- 
    Q) 
    Q) 
    U) 
    aS 
    U 
    l=: 
    0:;1 
    U 
    
     
    'a 
    .s.n 
    U) 
    Q) 
    U 
    l=: 
    Q) 
    ..... 
    1 2 
    6 
    I I 
    M 
    
    
    
     
    " 
    I£) 
    00. 
    N 
    
    
    
     
    M 
    O 
    -H 
    00 
    C"'1 
    
    
    o 
    O 
    C"'1 
    
     
    ro 
    < 
    "'". 
    on 
    M 
    
    
    N 
    \D 
    Ó 
    -f' 
    O. 
    M 
    
    
    0:;1 
    Q) 
    ...a 
    
     
    !'ol 
    .;:: 
    :,'"0 
    U) .- 
    0:;1 U 
    l=: 0:;1 
    Q) '"O 
    .- Q) 
    1=:...... 
    O 0:;1 
    .... 
    Q) ::J 
    .
     
     
    >,1=: 
    U) :J 
    0:;1 >, 
    
    - 
    
    
     
    
    
    u 
    C 
    N 
    ,O 
    ..... 
    
    
    . c:.; 
    'U) 
    O 
    l=: 
    B 
    .
     
    
    
    0:;1 
    'a 
    .
     
    C 
    'U) 
    0:;1 
    :E' 
    o
    		

    /R101_053_0001.djvu

    			:= 
    
    
    (';j 
    
     
    (3- 
    N
     
    u s::: 
    -o Q) 
    (';j E 
    
     .;: 
    ,t/) G) 
    o o.. 
    -o :>< 
    UJ 
    N 
    
     
     
    '0 UJ 
    .... 
    ..:.: UJ 
    >. 
    .
     C; 
    .... s::: 
    .:o.! (';j 
    >'E 
    U ::! 
    
     o:> 
    O UJ 
    =-0 
    
     O 
    (';j-S 
    .
     .D 
    (';j 
     
    s::: O 
    . 
    N 
    >....... 
    o.. ...... 
    ::! 
    .... 
    O 
    
    
    
    _____.__ ._n 
    E 
    
     
    
    
    UJ 
    o.. 
    ;::! 
    O ...... 
    .... ...... 
    01)...... 
    Ol) 
    s::: 
    :a 
    . 
    ;$ 
    
    
    :::.:: 
    
    
    > 
    ...... 
    
    
    o.., 
    
    
    
     
    
    
    o.., 
    
    
    
     
    
    
    o... 
    
    
    (';j ..:: 
    
     
     
    r;j cd 
    	
    			

    /R101_054_0001.djvu

    			52 
    
    
    4.6.5. Podsumowanie trzech lat badań 
    
    
    W ciągu trzech lat badań w żywieniu krów stosowano różne zestawy pa- 
    szowe. Uznano więc za celowe porównanie produkcji i składu mleka krów 
    w poszczególnych latach, niezależnie od stosowanych dawek pokarmowych. 
    Z tych też względów wszystkie grupy żywieniowe w każdym roku potrakto- 
    wano jako jeden obiekt, analizując łącznie wyniki dla I, II i III roku badań. 
    Pobranie suchej masy wynosiło od 18,1 kg (III rok badań) do 18,9 kg 
    (n rok badań), z czego z pasz objętościowych pochodziło odpowiednio od 12,6 kg 
    do 13,2 kg suchej masy (tab. 31). W n i III roku krowy pobierały w dawce po- 
    karmowej podobną ilość białka (2933 g). Najwyższe pobranie energii (131,0 MJ) 
    występowało w n roku badań. 
    
    
    Tabela 31. Dzienne pobranie składników pokarmowych przez krowę 
    Table 31. Daily cow nutrient intake 
    
    
    Wyszczególnienie - Item 
    
    
    Doświadczenie - Experiment 
    II III 
    
    
    Pobranie dzienne: 
    Daily intake: 
    . sucha masa, kg 
    dry matler 
    . sucha masa z pasz objętościowych, kg 
    roughage dry matler 
    . białko ogólne, g 
    total protein 
    . włókno surowe, g 
    
    
    18,6 18,9 18,1 
    13,0 13,2 12,6 
    2868 2934 2932 
    
    
    crude fibre I 
    i I 
    . NEL, I\1J 129,8 131,0 i 124,9 
    Zawartość w dawce pokarmowej: 
    Content of : 
    . suchej masy, g.kg"l 375 380 372 
    I dry matter 
    I. białka ooólneao u.ko"] sm 154 155 162 
    o b' b b I 
    I totał protein, g-kg"' ofDM , 
    . włókna surowego, g.kg"' sm 187 190 ]97 
    crude fibre, g.kg"! ofOM 
    . NEL, MJ.kg"! sm 7,0 6,9 6,9 
    NEL, MJ.kg-1ofDM 
    Udział w dawce włókna z pasz objętościo- 
    wych, % 88 88 89 
    Roughage fibre share in ration, % 
    
    
    3486 
    
    
    3596 
    
    
    3573
    		

    /R101_055_0001.djvu

    			53 
    
    
    Na początku badań produkcja mleka była zbliżona (28+29 kg) (tab. 32). Na 
    końcu badań naj wyższa produkcja (22,6 kg mleka) wystąpiła w II doświadczeniu, 
    a najniższa (21,6 kg) w doświadczeniu I. Średnia dzienna produkcja mleka we 
    wszystkich doświadczeniach była podobna (26 kg). W I roku badań stwierdzono 
    największy spadek produkcji mleka (7,4 kg). Najwolniej produkcja mleka ob- 
    niżała się w II doświadczeniu. Różnice w wydajności oraz spadku produkcji 
    pomiędzy poszczególnymi latami nie były statystycznie istotne. 
    
    
    Tabela 32. Wyniki produkcyjne krów 
    Table 32. Cow productivity 
    
    
    Wyszczególnienie - Hem Doświadczenie - Experiment 
    I II III 
    Dzienna wydajność mleka, kg 
    Daily milk yield 
    . początkowa - initial 29,0:ł: 4,07 28,3 :ł: 4,22 28,8 :ł: 3,30 
    . końcowa - final 21,6:ł: 3,33 22,6:ł: 3,35 22,2 :ł: 2,56 
    . średnia - average 26,0:ł: 3,59 25,9:ł: 3,82 25,9:ł: 3,0 I 
    . spadek wydajności - decrease in milk vield 7,4:ł: 2,85 5,7:ł: 2,03 6,6 :ł: 2,38 
    Dzienna wydajność mleka FCM, kg 
    Daily FCM yield 
    . początkowa - initial 30,8:t: 4,70 29,5 :ł: 4,65 29,8:ł: 3,57 
    . końcowa - final 22,6:ł: 3,61 23,5 :ł: 3,50 23, I :ł: 2,73 
    . średnia - average 26,9:ł: 3,86 27,1 :ł: 4,16 26,7:ł: 3,2] 
    . spadek wydajności - decrease in FCM yield 8,2:ł: 3,26 6,0:ł:2,13 6,7 :ł: 2,82 
    Dzienna wydajność mleka ECM, kg I 
    !Daily ECM yield 
    !. początkowa - initia! 29,8 :t: 4,62 283 :ł: 4,58 128,7:ł: 3,58 
    :. kOlJcowa - fina! 22, l :ł: 3.62 22,5:ł: 3,40 122.1 ci: 2.73 
    :. srednia - average 26,0:!: 3,83 26,1:ł: 4,31 25,8:ł:3,18 
    i. <;padek wydajności -- decrease in ECM vield 7,8:ł:3,19 5,8 ci: 2,18 6,7 ci: 2,82 
    [Masa ciała k.rowy, kg I I I 
    iCow live weight 
    I. początkowa - initial 613:ł: 81,0 I 615:ł: 61,8/6]5 ci: 73,2 
    i. końcowa - fina! 629:ł: 89,4 I 627 ci: 69,9 i 622:ł: 86,9 
    
    
    Nie stwierdzono różnic statystycznych - Statistical differences insignificant 
    
    
    Najwyższą produkcję mleka standardowego na początku badań (30,8 kg 
    mleka FCM lub 29,8 kg mleka ECM) stwierdzono w I roku, a najniższą (29,5 kg 
    mleka FCM lub 28,3 kg mleka ECM) w II roku (tab. 32). W I doświadczeniu 
    \'v}'stąpił naj szybszy spadek produkcji mleka przeliczeniowego (8,2 kg mleka 
    FCM lub 7,8 kg mleka ECM). Stąd w dniu zakończenia badań w roku tym 
    stwierdzono naj niższą produkcję mleka standardowego (22,6 kg FCM lub 22,1 kg 
    ECM). Największą średnią dzienną wydajność osiągnęły krowy w II, a naj-
    		

    /R101_056_0001.djvu

    			54 
    
    
    mniejszą w III doświadczeniu. Różnice w produkcji przeliczeniowego mleka 
    nie zostały potwierdzone statystycznie. 
    Różnica w zużyciu białka na produkcję l kg mleka w poszczególnych 
    doświadczeniach wynosiła 3 g, a energii 0,2 MJ (tab. 33). We wszystkich lalach 
    zużycie paszy treściwej na produkcję l kg mleka było podobne. 
    
    
    Tabela 33. Zużycie białka, energii i mieszanki treściwej na produkcję l kg mleka 
    Table 33. Utilisation ofprotein, energy and concentrate to produce l kg ofmilk 
    
    
    Wyszczególnienie - Item Doświadczenie - Experiment 
    I II III 
    Zużycie na I kg mleka 
    Utilisation per l kg ofmilk 
    . białka ogólnego, g 110,3 113,3 113,2 
    total protein 
    . NEL, MJ 4,99 5,06 4,82 
    . mieszanki treściwej, kg 0,25 0,25 0,25 
    concentrate 
    Zużycie na I kg mleka FCM 
    Utilisation per I kg of FCM 
    . białka ogólnego, g 106,6 108,3 109,8 
    total protein 
    . NEL, MJ 4,83 4,84 4,68 
    . mieszanki treściwej, kg 0,24 0,24 0,24 
    concentrate 
    Zużycie na l kg mleka ECM 
    Utilisation per l kg of ECM 
    . białka ogólnego, g 110,3 112,4 113,6 
    total protein 
    . NEL, MJ 4,99 5,02 4,84 
    . mieszanki treściwej, kg 0,25 0,25 0,25 
    concentrate 
    
    
    Zawartość składników w mleku w poszczególnych latach badań nie różniła 
    się istotnie statystycznie (tab. 34). Zawartość suchej masy wahała się od 12,34% 
    (I rok) do 12,96% (III rok). W drugim roku badań mleko za\\ icrało 4,30% 
    tłuszczu. W pierwszym "roku wystąpiło tłuszczu o 0,07, a w trzecim o 0,12 jed- 
    nostek procentowych mniej. Ilość białka w mleku we wszystkich latach była 
    zbliżona. Laktoza w l. i 3. roku ksztahowała się na podobnym poziomie (4,3 %), 
    natomiast w drugim roku było jej mniej.
    		

    /R101_057_0001.djvu

    			55 
    
    
    Tabela 34. Skład chemiczny i dzienna produkcja składników mleka 
    Table 34. Milk chemical composition and daily milk component production 
    
    
    I Wyszczególnienie Doswiadczenie - Experiment 
    i ltem I II III 
    r Sucha masa, % 12,34:f:: 0,45 12,7] :f:: 0,42 12,96:f:: 0,28 
    Ory matter 
    Sucha masa, g.dzień- ' 32121: 496 3300:f:: 525 3334:f:: 409 
    Ory matter, g per day 
    Tłuszcz, % 4,2HO,1O 4,30:f:: 0,07 4,18:f:: 0,06 
    Fat 
    Tłuszcz, g.dzień") 1095:f:: 162 1117:f:: 175 1086:f:: 136 
    F at. g per day 
    i Białko. % 3,15:f::0,09 3,15:f:: 0,05 3,14 i:: 0,10 
    I Protein 
    I Białko, g.dzień") 820:f:: 123 817:f:: 124 809 :f:: 99 
    Protein, g per day 
    Laktoza, % 4,3H 0,14 4,19:f:: 0,08 4,27:f:: O, l I 
    Lactose 
    Laktoza, g.dzień") 1120:f:: 169 1088:f:: 166 l 100:f:: 134 
    Lactose, g per day 
    I K wasowosć, °SH 6,10 :f:: 0,42 6,04:f:: 0,40 6,02:f:: 0,43 
    Aciditv 
    i '" 
    
    
    N ie stwierdzono różnic statystycznych - Statistical differences insignificailt 
    
    
    W labeli 35 przedstawiono niektóre wskaźniki krwi u krów objętych 
    doświadczeniem. Wykazane różnice w ich wartości, występujące pomiędzy 
    poszczególnymi latami, nie były istotne.
    		

    /R101_058_0001.djvu

    			56 
    
    
    .
     
    m 
    >-. 
    .
     C; 
    12 8 
    >-'S 
    .
     2 
    ::: Q) 
    O m 
    '--o 
    
     O 
    ",..9 
    N..D 
    
    ::: 
    s:: O 
    
    u 
    
    
    on 
    r') on 
    '" r') 
    - <: 
    u.:J 
    I 
    
    
    
     
    
    
    P-. 
    
    
    
     
    
    
    o... 
    
    
    S 
    -..S 
    t3C\3
    
     
    O Q) -. 
    m s:: 
    
    - t; 
    -O .Q 
    s:: 
     
    '" 
     
    P-. to 
    I U 
    '<:t 'a 
    N 
    '" -O 
    Q) '- 
    ..D O 
    ,S 6 
    N N 
    '- -O 
    
     
     
    o.. .
     
    ...... 
    
     m 
    	
    			

    /R101_059_0001.djvu

    			57 
    
    
    5. DYSKUSJA WYNIKÓW 
    
    
    5.1. Jakość kiszonek 
    
    
    o przebiegu procesu fermentacji w zakiszanym materiale świadczy pH, ilość 
    kwasów organicznych (mlekowego, octowego i masłowego) i amoniaku [95]. 
    Odczyn kiszonki uzależniony jest od zawartości suchej masy. Stwierdzono, że 
    im większa jest ilość suchej masy, tym pH kiszonki jest wyższe [95, 115, 131]. 
    W badaniach własnych pH kiszonek, przy 25% zawartości suchej masy, wy- 
    nosiło od 4,2 do 4,4. Wartości te potwierdzają dane innych autorów [115]. 
    Kiszonki nie zawierały kwasy masłowego, a kwas mlekowy stanowił po- 
    nad 50% sumy kwasów. Według Ruszczyca [131J oraz Thomasa i Thomasa 
    [148], dobra kiszonka zawiera jedynie kwas mlekowy i nieco kwasu octowego. 
    Pojawienie się kwasu masłowego świadczy o niższej wartości kiszonki. Jakość 
    (wg skali Flieg-Zimmera) wszystkich kiszonek, produkowanych w trakcie 
    doświadczeń, była bardzo dobra. Zapewne miał na to wpływ dodatek preparatu 
    mikrobiologicznego do zakiszanych zielonek oraz odpowiednia zawartość su- 
    chej masy [75, 92, 93, 109]. 
    Jakość kiszonek można ocenić na podstawie zawartości amoniaku jako 
    produktu rozpadu białka. Podkówka [95J podaje, że w kiszonce bardzo dobrej 
    jakości nie może być więcej niż 12,5% N-NH 3 do N ogólnego. W badaniach 
    własnych tylko w kiszonce lucerny z trawami zawartość była nieznacznie 
    większa (12,9% N-NH 3 do N ogólnego). Flynn [30J proponuje bardziej rygory- 
    styczną skalę oceny, według której w kiszonce bardzo dobrej jakości nie może 
    być więcej niż 10% N-NH 3 do N ogólnego. 
    
    
    5.2. Badania strawnościowe 
    
    
    Współczynniki strawności substancji organicznej w kiszonkach były zbli- 
    żone do wartości podawanych w normach, a dla pozostałych składników pokar- 
    mowych - wyższe [117, 120, 123]. Składniki pokarmowe zawarte w kiszonce 
    z kukurydzy były lepiej trawione niż w pozostałych kiszonkach [2, 70,95, 137]. 
    Strawność substancji organicznej, białka oraz związków bezazotowych wyciągo- 
    wych korzeni buraków była niższa, a włókna surowego wyższa niż dane tabela- 
    ryczne [117, 123]. W sianie łąkowym współczynniki strawności wszystkich skład- 
    iiik
    " 
    0k.;tnli\.;.
    jch przcwvyż"..:.ały normy [117, 120, 123]. 
    Preś i Fri1z [125J oraz Krzyżewski i in. [57J podają, że strawność substan- 
    cji organicznej pasz objętościowych nie może być niższa niż 65%, przy opti- 
    mum w granicach 70+80%. W badaniach własnych strawność substancji orga- 
    nicznej mieściła się w zalecanych granicach.
    		

    /R101_060_0001.djvu

    			58 
    
    
    5.3. Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz 
    
    
    Kukurydzę do produkcji kiszonki powinno się zbierać, gdy zawartoć suchej 
    masy wynosi 25+35% [21, 46, 49]. Niestety produkowana w Polsce liszonka 
    z kukurydzy zawiera około 25% suchej masy, co świadczy o zbyt wczesnym 
    terminie zbioru [46, 50]. Również w badaniach własnych zawartość suchej masy 
    w kiszonce była niewiele wyższa od dolnej granicy tego przedziału. Zawartość 
    pozostałych składników pokarmowych nieznacznie odbiegała od wartości tabe- 
    larycznych [1 17, 120, 123]. Zawartość włókna surowego w suchej masie wy_ 
    nosiła 22,8%, co jest zgodne z wynikami wieloletnich badań podawanych przez 
    innych autorów [50, 104]. 
    Skład chemiczny kiszonki zbożowo-strączkowej zbliżony był do wartości 
    podawanych w normach [1] 7, 120, 123]. Ostrowski i Daczewska [86] podają, 
    że zawartość białka ogólnego w suchej masie kiszonki wynosi około 11,5%, 
    niezależnie od składu gatunkowego mieszanki oraz fazy wegetacji przy zbiorze. 
    Znalazło to potwierdzenie w badaniach własnych. W porównaniu z kiszonką 
    z kukurydzy wartość energetyczna kiszonki z GPS była niższa o 10%, 1.:0 po- 
    twierdza badania Bielaka i V!Sp. [2]. 
    Kiszonka z lucerny z trawami w porównaniu z normami zawierała mniej 
    białka ogólnego, a więcej włókna surowego [1] 7, 120, 123]. Świadczy to 
    o opóźnieniu terminu zbioru zielonki do kiszenia. 
    We wszystkich kiszonkach zawartość 'włókna surowego w suchej masie 
    była na podobnym poziomie. 
    Wartość energetyczna wszystkich pasz objętościowych (z \\ryjątkiem ki- 
    szonki lucerny z 1rawami) wynosiła po\\yżej 6,5 1\11 NEL, co według kJasyfika- 
    ej i. podanej przez Zarudzkiego i Tr3czykowskiego [158J, daje ocenę bardzo wy- 
    soką Kiszonka lucerny z trawami (5,69 M1 NEL) według tej skali miała ocenę 
    średnio wysoką. Wszystkie pasze charakleryzowały się większą wartością ener- 
    ge1yczną niż podają normy [123J. 
    Uprawiane w Polsce buraki z przeznaczeniem na paszę zawierają 12 :-17(>'0 
    suchej masy [52]. Odmiana 'Kyros' wykorzystana w hadaniach charakteryzuje 
    się większą zawartością suchej masy (18,5%). Korzenie buraków cukrowr- 
    -pastewnych były średnio zanieczyszczone piaskiem. Jego ilość, przy podobnej 
    jak w normach zawar10ści białka ogólnego i włÓkna surowego, decydowała 
    o ilości związków bezazotowych wyciągowych [123, 162). 
    Stosowane siano łąkowe, według klasyfikacii {{odawanej przez Nowaka 
    [83], było dość dobr
    j jakości. W porównaniu ;7 normami [120, 123, 162] zawie- 
    rało więcej włókna surowego. Burgstaller [10] oraz Kruczyńska i Nowak [52J 
    podają, że zawartość włókna w sianie nie może przekraczać 28%. W badaniach 
    własnych zawartość włókna nieznacznie przekraczała tę granicę. Świadczy to 
    o opóźnieniu terminu zbioru. 
    Skład chemiczny i wartość pokarmowa pasz treściwych zbliżona była do 
    wartości podawanych w normach [117, 120, 123].
    		

    /R101_061_0001.djvu

    			59 
    
    
    5.4. Skład chemiczny dawek pokarmowych 
    
    
    Przy żywieniu krów kiszonką z kukurydzy lub kiszonką zbożowo-strącz- 
    kową zawartość białka ogólnego w suchej masie dawki wynosiła poniżej 16%. 
    Uważa się, że jest to minimalna koncentracja białka w dawce dla krów wysoko 
    wydajnych [89, 90]. Wprowadzenie do dawki pokarmowej kiszonki z lucerny 
    z trawami pozwoliło na zwiększenie zawartości białka ogólnego do około 17,0% 
    w suchej masie. 
    Zawartość włókna surowego w suchej masie dawki mieściła się w granicach 
    określonych normami (18+-20%). Około 80% włókna w dawce pokarmowej po- 
    chodziło z pasz objętościowych, co zgodne jest z zaleceniami podawanymi 
    w piśmiennictwie [6], 89,143]. 
    Przy żywieniu kiszonką z kukurydzy, sucha masa dawki pokarmowej, po- 
    dobnie jak w badaniach innych autorów [54, 127], zawierała najwięcej energii 
    i najmniej białka spośród wszystkich zestawów paszowych. Dawki pokarmowe 
    z kiszonką z lucerny z trawami zawierały najmniej włókna surowego i energii, 
    a najwięcej białka ogólnego (17,5+] 7,7%) w suchej masie. 
    
    
    5.5. Wyniki produkcyjne 
    
    
    5.5.1. Pobranie składników pokarmowych 
    
    
    Zdaniem Brodericka [5, 6] pobranie przez krowy suchej masy z dawek po- 
    karmowych, składających się z różnych kiszonek, jest jednakowe. W badaniach 
    własnych pobranie suchej masy przy żywieniu kiszonką zbożowo-strączkową, 
    kiszonką z lucerny z trawami lub trzema kiszonkami równocześnie było zbliżone. 
    Krowy żywione kiszonką z kukurydzy pobierały natomiast więcej suchej masy. 
    Zgodne jes1 to z danymi podawanymi przez Dhimana i Sattera [20]. Bielak i in. 
    [2J \\ykazali natomiast większe pobranie suchej masy dawki pokarmowej przy 
    ży\\ ieniu kiszonką z całych roślin zbożowych niż przy żywieniu kiszonką z ku- 
    kurydzy. Również Khorasani i in. [41] stwierdzili większe pobranie suchej masy 
    przy skarmianiu tej kiszonki niż kiszonki z lucerny. 
    Pobranie suchej masy dawki pokannowej przez krowy wynosiło 2,8+3,2% 
    masy ciała. Strzetelski i Borowiec [139] podają, ze krowy wysoko produkcyjne są 
    \\. stanie pobrać suchą masę w ilości 3+4% masy ciała. Pobranie suchej masy daw- 
    :..i v:"::::- !".:-,,,: :' r:iższej wyd:unJści 1\'ynosi natomiast tylko około 2% masy ciała. 
    Najwięcej pobierały energii z dawką pokarmową krowy żywione kiszonką 
    z kukurydzy, a białka otrzymujące kiswnkę z lucerny z trawami. Jednak, jak wy- 
    kazały badania innych autorów [2, 3, 20], różnice w pobraniu składników po- 
    karmowych i energii przy żywieniu różnymi kiszonkami nie odbiegały od siebie 
    iS10tnie. Wyższe (potwierdzone statystycznie) pobranie białka z kiszonki z lu- 
    cerny wykazali Khorasani i in. [41] w porównaniu z kiszonką z GPS, a Bro- 
    derick [5] w odniesieniu do kiszonki z kukurydzy.
    		

    /R101_062_0001.djvu

    			60 
    
    
    5.5.2. Produkcja mleka 
    
    
    Stosowany zestaw paszowy nie miał wpływu na przebieg krzywej laktacji. 
    Różnice w wydajności początkowej i końcowej oraz wielkości spadku pro- 
    dukcji mleka przez krowy z poszczególnych grup nie były statystycznie istotne. 
    Potwierdza to wyniki uzyskane wcześniej przez innych autorów [43, 53, 55, 65]. 
    Dhiman i Satter [20] oraz Kistowski i in. [43] stwierdzili tendencję do mniej- 
    szego spadku wydajności u krów otrzymujących kiszonkę z kukurydzy niż ży- 
    wionych kiszonką z lucerny. Podobną zależność uzyskano również w badaniach 
    własnych. 
    Średnia produkcja mleka u krów we wszystkich grupach żywieniowych 
    była podobna, a różnice w wydajności (mleka FCM) pomiędzy grupami wyno- 
    siły od 1,2 do 1,5 kg w zależności od doświadczenia i nie były statystycznie 
    istotne. Również inni autorzy [2, 5,20,43, 54, 56, 65, 127] nie stwierdzili róż- 
    nic w wydąjności krów przy żywieniu różnymi kiszonkami. W doświadczeniu, 
    przeprowadzonym przez Bielaka i in. [3], różnice w wydajności były istotne 
    statystycznie i zależały od rodzaju skarmianej kiszonki. Nąjwyższą produkcję 
    mleka uzyskano przy żywieniu kiszonką z kukurydzy i lucerny łącznie, niższą 
    przy zastosowaniu kiszonki z kukurydzy, a najniższą w wyniku podawania 
    kiszonki z lucerny. W doświadczeniach Keysa i in. [40] krowy żywione w 75% 
    kiszonką z kukurydzy i 25% kiszonką z mieszanki traw z roślinami m01ylko- 
    wymi produkowały więcej mleka niż otrzymujące te kiszonki w stosunku 50:50. 
    Nąjgorsze wyniki produkcyjne w badaniach własnych uzyskano. slosując 
    żywienie krów kiszonką z GPS, co zgodne jes1 z wynikami badań innych au1o- 
    rów. Podawanie kiszonki z całych roślin zbożowych w badaniach Bielaka i in. [2] 
    spowodowało gorsze wyniki produkcyjne niż kiszonki z kukurydzy, a \v do- 
    świadczeniach Khorasaniego i in. [41] - gorsze niż przy skarmianiu kiszonki 
    z lucerny. 
    Cambell i Buchanan-Smith [11] oraz Nelson i Satter [82] u krów żywio- 
    nych kiszonką z lucerny o podwyższonej zawartości suchej masy stwierdzili 
    wzros1 wydajności mlecznej. Natomiast w badaniach przeprowadzonych przez 
    innych autorów [3. 7. 19, 64, 146] oraz badaniach własnych przy żywieniu 
    krów wysoką dawką kiszonki z lucerny uzyskano niższą produkcję mleka. Jak 
    podą;ą Broderick i Satter [7] oraz Oihman i in. [19], kiszonka z luccrny nic jcst 
    dobrym źródłem białka dla krów mlecznych we wczesnej laktacji. Wynika to 
    z wysokiej zawartości związków azotowych niebiałkowych oraz szybkiego roz- 
    kładu białka w żwaczu, co powoduje zaburzenia w przemianie związkó\\ azo1o- 
    wych w organizmie. 
    Analizując badania własne oraz przeprowadzone przez innych autorów [3, 
    54,55, 127], można stwierdzić, że wprowadzenie do dawki pokarmowej kiszonki 
    z lucerny lub lucerny z trawami daje lepsze wyniki produkcyjne niż żywienie 
    samą kiszonką z kukurydzy. Wynika to z zapewnienia odpowiedniego slosunku 
    energii do białka w dawce pokarmowej.
    		

    /R101_063_0001.djvu

    			61 
    
    
    5.5.3. Zużycie składników pokarmowych na produkcję mleka 
    
    
    Krowy żywione kiszonką z lucerny zużywały najwięcej białka, zaś ży_ 
    wione kiszonką z kukurydzy najwięcej energii na produkcję l kg mleka. 
    Zgodnejestto z wynikami podawanymi przez innych autorów [43,55]. 
    Na produkcję l kg mleka krowy zużywały od 0,23 do 0,26 kg paszy treści- 
    wej. W doświadczeniach przeprowadzonych przez Bielaka i in. [2J krowy o dzien- 
    nej wydajności 18 kg mleka na produkcję l kg potrzebowały o prawie 0,05 kg 
    paszy treściwej więcej. Świadczy to o prawidłowym doborze i zbilansowaniu 
    dawki pasz objętościowych w doświadczeniu własnym. 
    
    
    5.5.4. Skład mleka 
    
    
    Rodzaj dawki pokarmowej miał duży wpływ na skład mleka. Ilość tłuszczu 
    \\ mleku krów otrzymujących kiszonkę z kukurydzy była większa niż przy ży_ 
    wieniu innymi kiszonkami. Różnica ta w porównaniu z kiszonką zbożowo- 
    -slrączkową nie była jednak statystycznie istotna. Również w badaniach prze- 
    prowadzonych przez Bielaka i in. [2J różnice w ilości tłuszczu w mleku przy 
    żywieniu kiszonką z całych roślin zbożowych lub kiszonką z kukurydzy nie 
    były slatystycznie istotne. Jednak autorzy ci przy żywieniu kiszonką zbożową 
    uzyskali większą zawartość tego składnika w mleku. 
    li krów żywionych kiszonką lucerny z trawami lub wszystkimi kiszonkami 
    łącznie zawartość tłuszczu w mleku była istotnie statystycznie mniejsza, w po- 
    równaniu z otrzymującymi kiszonkę z kuklllydzy, co potwierdza wyniki uzyskane 
    przez innych autorów [20, 43]. Preś i in. [127] stwierdzili w mleku krów, ży- 
    \\ ionych kiszonką z kukwydzy lub łącznie kiszonką z kuklllydzy i lucerny, po- 
    dobną ilość tłuszczu. W badaniach Krzywieckiego i in. [55] krowy otrzymujące 
    lącznie kiszonkę z kukUlydzy i lucerny miały vvyższą zawartość tłuszczu w mleku 
    n iż żywione kiszonką z samej kukurydzy. 
    W doświadczeniu Khorasaniego i in. [41] ilość tłuszczu w mleku krów ży- 
    \\ innych kiszonką z całych roślin pszenży1a była wyższa niż u krów żywionych 
    /';ivonką z lucerny. Natomias1 w przypadku stosowania kiszonki z całych roś/in 
    jęczmienia lub owsa nie stwierdzono różnicy w zawartości tłuszczu w mleku. 
    \\ badaniach własnych zawartość tłuszczu w mleku krów otrzymujących ki- 
    sznnkę zbożowo-strączkową była statystycznie wyższa niż krów żywionych 
    kiszonką lucerny z trawami. 
    Dihman i in. [19], Llamas-Lamas i Combs [64] oraz Tessmann i in. [146] 
    stwierdzili u krów żywionych dużą dawką kiszonki z lucerny spadek zawartości 
    białka w mleku. W badaniach własnych krowy żywione kiszonką z lucerny z tra- 
    wami miały wyższą zawartość tego składnika w mleku w porównaniu z żywio- 
    nymi innymi kiszonkami. W doświadczeniu Krzywieckiego i in. [55] mleko 
    krów otrzymujących łącznie kiszonkę z lucerny i z kukwydzy zawierało więcej 
    białka niż przy żywieniu tylko kiszonką z kukwydzy. W badaniach innych
    		

    /R101_064_0001.djvu

    			62 
    
    
    autorów [20, 43, 55,65, 127] w mleku krów żywionych kiszonką z kukurydzy 
    występowało więcej białka niż żywionych innymi kiszonkami. 
    Bielak i in. [3] uzyskali wyższą zawartość białka w mleku przy żywieniu 
    kiszonką z całych roślin zbożowych niż kiszonką z kukurydzy. Odwrotne wy_ 
    niki otrzymano w badaniach własnych, stwierdzono bowiem wyższą zawartość 
    białka w mleku, przy stosowaniu w dawce kiszonki z kukurydzy, w porównaniu 
    z kiszonką zbożowo-strączkową. 
    Zawartość laktozy w mleku była najwyższa u krów żywionych kiszonką 
    z kukurydzy [2, 53, 55, 127]. W badaniach własnych wyższą ilość laktozy 
    w mleku stwierdzono przy żywieniu kiszonką z lucerny z trawami niż kiszonką 
    z kukurydzy. Również Broderick [5] u krów żywionych kiswnką z lucerny, 
    a �?uczak i in. [65] u krów żywionych kiszonką z traw stwierdzili wyższą zawar- 
    tość laktozy niż przy zastosowaniu kiszonki z kukurydzy. Natomiast Dhiman 
    i Satter [20] obserwowali podobną zawartość laktozy w mleku krów żyvionych 
    kiszonką z lucerny oraz żywionych kiszonką z lucerny i kukurydzy łączie. 
    W przeprowadwnych doświadczeniach mleko krów żywionych l\szonką 
    zbożowo-strączkową zawierało najmniejszą ilość laktozy. Zbieżne jestto z wy_ 
    nikami uzyskanymi przez Bielaka i in. [2]. Khorasani i in. [41] stwierdzili u krów 
    żywionych kiszonką z całych roślin zbożowych wyższą zawartość laktozy niż 
    przy podawaniu kiszonki z lucerny. 
    Najwyższą zawartość suchej masy w mleku stwierdzono przy żywieniu krów 
    kiszonką z kukurydzy, co jest zgodne z wynikami podawanymi w piśmienni- 
    ctwie [43, 127]. �?uczak i in. [65] przy żywieniu krów kiszonką z traw oraz 
    kiszonką z kukurydzy uzyskali taką samą ilość suchej masy w mleku. Jedynie 
    w badaniach Krzywieckiego i in. [55] mleko krów żywionych kiszonką z kuku- 
    rydzy wykazywało mniejszą zawartość suchej masy niż przy podawaniu łącznie 
    kiswnki z kukurydzy i lucerny. Najmniejszą zawartość suchej masy miało mleko 
    krów żywionych kiswnką zbożowo-strączkową. Natomiast Bielak i in. [2] stwier- 
    dzili większą ilość suchej masy w mleku krów żywionych kiszonką z całych 
    roślin zbożowych, niż kiswnkąz kukurydzy. 
    Skład kwasów tłuszczowych tłuszczu mleka może być modyfikowany za 
    pomocą żywienia [8, 9, 37]. Podawanie wielonienasyconych kwasów tłuszczo- 
    wych pochodzenia roślinnego powoduje wzrost zawartości niezbędnych niena- 
    syconych kwasów tłuszczowych (NNKT) w mleku. Do NNKT należy zaliczyć 
    kwasy z rodziny n-3 i n-6, głównie kwas linolowy i linolenowy. 
    Mleko krów żywionych kiszonką z kukurydzy z.awierało mniej kwasów na- 
    syconych, a więcej jedno- i wielonienasyconych. Wynika to z faktu, że tłuszcz 
    kiszonki z kukurydzy jest bogatszy w kwasy nienasycone w porównaniu z tłusz- 
    czem kiszonek z GPS oraz lucerny. Zeman [159] podaje, że kiszonka z kuku- 
    rydzy zawiera od 14, l do 20,3 g kwasu linolowego, zaś kiszonka z GPS czy 
    lucerny tylko około 4,0 g.kg-I suchej masy.
    		

    /R101_065_0001.djvu

    			63 
    
    
    5.5.5. Wskaźniki biochemiczne krwi krów 
    
    
    W intensywnej produkcji mleka do oceny prawidłowości żywienia krów 
    n iezbędna jest kontrola przemian metabolicznych w organizmie, miedzy innymi 
    na podstawie wskaźników biochemicznych osocza krwi. Krowy należą do zwie- 
    rząt szczególnie wrażliwych na występowanie zaburzeń w przemianie składni- 
    ków pokarmowych w wyniku niekorzystnego działania czynników środowisko- 
    wych, w tym głównie niezbilansowanego żywienia. Ma to znaczenie przy ho- 
    dowli zwierząt wysoko wydajnych, które ze względu na intensywną przemianę 
    materii, przy ograniczonych rezerwach ustrojowych, są bardzo wrażliwe na 
    różnego rodzaju czynniki chorobotwórcze [23, 24, 66, 79, 150]. 
    O wykorzystaniu związków azotowych przez zwierzę świadczy zawartość 
    mocznika we krwi. W przeprowadzonych doświadczeniach poziom mocznika był 
    poniżej dolnej granicy podawanej w literaturze jako prawidłowa (3,3 mmol.r l ) 
    [116. ] 50]. Kistowski i in. [43] stwierdzili, że krowy żywione kiszonką z lucerny, 
    pomimo wyższej koncentracji amoniaku w żwaczu, miały podobną ilość mocz- 
    nika we krwi jak otrzymujące kiszonkę z kukurydzy. Podobną zależność obser- 
    wm-vano w badalllach własnych. Krzywiecki i in. [55] stwierdzili wyższy po- 
    ziom mocznika we krwi krów żywionych kiszonką z lucerny niż kiszonką z ku- 
    kurydzy. co tłumaczą szybszą rozkładalnością białka tej kiszonki w żwaczu. 
    :'-JatomiaS1 Broderick [6] oraz Preś i in. [127] we krwi krów żywionych kiszonką 
    l kukurydzy stwierdzili istotny statystycznie wyższy poziom mocznika niż przy 
    skarmianiu kiszonki z lucerny. 
    Poziom glukozy we krwi pozwala ocenić stan przemian energetycznych 
    \\ organizmie krowy. Zaburzenia w tych przemianach prowadzą do spadku 
    mleczności i osiabienia zdolności rozrodczych. W badaniach v...łasnych poziom 
    gluk,)z) \\ osoczu krwi mieścił się w normach podawanych w piśmiennictwie 
    (2.22-:3,33 mmol-r 1 ) [91, 116, 118. 150]. Jednak wielu badaczy [53,55, 127] 
    7\\ł-aCa uwagę, -:'
    e zawartość glukozy jest w pobliżu dolnej granicy tego prze- 
    działu lub poniżej. Rodzą; skarmianej kiszonki w badaniach własnych nie miał 
    \\ plywu na zawartość glukozy we krwi, co potwierdzają badania innych auto- 
    ,-ó\\ ['+3.53.55]. Preś i in. [127] stwierdzili nieco vvyższą ilość glukozy w oso- 
    czu km.j u krów karmionych kiszonką z kukurydzy niż żywionych kiszonką 
    l lucerny. Kistowski i in. [43] stwierdzili wysoko istotny wzros1 poziomu glu- 
    kozy \\ osoczu krwi krów w 3 godziny po odpasie, bez względu na rodzaj stoso- 
    \\ancj dawki pokarmowej. 
    Ocena aktywności enzymów we krwi ma niewielkie znaczenie przy ozna- 
    czaniu wydajności produkcyjnej zwierząt, wyższe natomiast przy ocenie stanu 
    zdrowia zwierzęcia [133]. W badaniach własnych aktywność aminotransferazy 
    alaninowej (AlA T) dochodziła do górnej granicy (23 u.rl) poda\vanej w nor- 
    mach jako prawidłowa. Natomiast aminotransferaza asparaginianowa (AspAT) 
    dwukr01nie przekraczała aktywność uznawaną w normach za odpowiednią 
    (40 !!-rl) [116]. Według danych z piśmiennictwa [114] stosunek AspAT/AlAT
    		

    /R101_066_0001.djvu

    			64 
    
    
    w zdrowych zwierząt pOWInIen być większy od jedności, co stwierdzono 
    W badaniach własnych. 
    Aktywność fosfatazy zasadowej (Ap) była wyższa od wartości podawa- 
    nych W piśmiennictwie za właściwe [91, 116]. Jednak podwyższoną aktywność 
    tego enzymu (w stosunku do wartości podawanych jako referencyjne) stwier- 
    dzono już w momencie rozpoczęcia badań. 
    Zawartość cholesterolu, trójglicerydu, bilirubiny oraz wolnych kwasów 
    tłuszczowych w osoczu krwi jest wskaźnikiem przemian tłuszczowych zacho- 
    dzących w organizmie zwierzęcia. W badaniach własnych poziom tych wskaź- 
    ników mieścił się w zakresach uznawanych w piśmiennictwie za prawidłowe 
    [91, 116, 118]. 
    Wielu autorów zwraca uwagę na fakt, że wartości referencyjne profilu me- 
    tabolicznego krwi mają znaczenie tylko orientacyjne. Dla danego stada wartości 
    odniesienia powinny być uzyskane od zdrowych zwierząt w konkretnych warun- 
    kach żywienia i środowiska. W innym przypadku interpretacja wyników może 
    być obarczona błędem [118, 133]. Nabiera to szczególnego znaczenia przy po- 
    stępującej holsztynizacji polskich stad bydła oraz podnoszeniu ich wydajlOści. 
    
    
    5.5.6. Podsumowanie wyników badań 
    
    
    Średnia dzienna wydajność mleka wynosiła od 25 do 27 kg, co w przelicze- 
    niu na mleko standardowe FCM daje od 26 do 28 kg, a ECM od 25 do 27 kg. 
    Największą dzienną produkcję uzyskano od krów żywionych kiszonką lucerny 
    z trawami. Natomiast najmniejszy spadek wydajności stwierdzono u krów 
    otrzymujących kiszonkę z kukurydzy. Najniższą dzienną produkcję mleka i naj- 
    wyższy spadek mleczności stwierdzono przy dawce składającej się z mieszanki 
    zbożowo-strączkowej. 
    Stosowany zestaw paszowy miał duży wpływ na skład mleka. Najwyższą 
    zawartość suchej masy i tłuszczu w mleku stwierdzono w wyniku żywienia 
    krów kiszonką z kukurydzy, natomiast białka i laktozy w rezultacie zastoso- 
    wania kiszonki z lucerny z trawami. Najmni
    i wymienionych składników było 
    w mleku krów otrzymujących kiszonkę zbożowo-strączkową. 
    Przeprowadzone badania wykazały, że tłuszcz mleka krów, żywionych 
    dawkami pokarmowymi z udziałem kiszonki z kukurydzy, zawierał więc
    i 
    niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. 
    Wskaźniki profilu metabolicznego krwi krów mieściły się w zakresie norm 
    uznanych za prawidłowe. Uzyskane wyniki oznaczeń poszczególnych wskaźni- 
    ków w zależności od składu dawki pokarmowej wskazują, że przy prawidłowo 
    zbilansowanej diecie występujące różnice nie były istotne statystycznie.
    		

    /R101_067_0001.djvu

    			65 
    
    
    6. WNIOSKI 
    
    
    Na podstawie przeprowadzonych badań sformułowano następujące wnioski: 
    I. Pobranie suchej masy przez krowy wahało się od 17,9 do 20,3 kg dziennie. 
    Wyższe pobranie suchej masy stwierdzono u krów żywionych dawkami 
    z udziałem kiszonki z kukurydzy. 
    2. Wydajność mleka nąjwiększa była u krów żywionych dawkami, w skład któ- 
    rych wchodziła kiszonka lucerny z trawami, zaś nąjmniejsza przy żywieniu 
    kiszonką zbożowo-strączkową. 
    3. Zawartość w mleku suchej masy i tłuszczu była największa u krów żywio- 
    nych dawkami z udziałem kiszonki z kukurydzy, a białka i laktozy - kiszonką 
    lucerny z trawami. 
    4. Dawki pokarmowe z udziałem badanych kiszonek nie miały wpływu na 
    wskaźniki profilu biochemicznego krwi krów. 
    5. W żywieniu krów wysokomlecznych nąjlepsze efekty produkcyjne uzyskano, 
    slosując dawkę składąjącą się z kiszonki z kukurydzy i kiszonki lucerny z tra- 
    wamI. 
    6. Zastępując w zestawie paszowym kiszonkę z kukurydzy kiszonką zbożowo- 
    -slrączkową, należy liczyć się z obniżeniem wydajności mlecznej oraz obni- 
    żeniem zawartości składników w mleku.
    		

    /R101_068_0001.djvu

    			66 
    
    
    LITERA TURA 
    
    
    [1] Bielak F., 1993. Produkcja mleka wysokiej jakości w świetle aktualnych 
    wymogów rynku oraz norm krajowych i zagranicznych. IZ Balice, 71 s. 
    [2] Bielak F., Michna G., Wawrzyńczak S., Węglarzy K., Strządała B., 1997. 
    Efektywność produkcji oraz wpływ skarmiania kiszonek z całych roślin 
    pszenicy lub pszenżyta na wydajność i jakość mleka krów. Rocz. Nauk. 
    Zoot. 24 (1), 73-86. 
    [3] Bielak F., Wawrzyńczak S., Mandecki A., Mandecka B., 1995. Produk- 
    cyjność i skład chemiczny mleka krów żywionych kiszonkami z kukurydzy 
    i z przewiędniętej lucerny. Rocz. Nauk. Zoot. 22 (1), 163-174. 
    [4] Borowiecki J., 1989. Kukurydza w Polsce i na świecie. Nowe RoI. 9, 4-6. 
    [5] Broderick G., 1985. Alfalfa silage or hay versus corn silage as the sole for- 
    age for lactating dairy cows. J. Dairy Sci. 68 (12), 3262..3271. 
    [6] Broderick G., 1993. Alfalfa haylage vs. corn silage as the sole forage for 
    lactating cows. J. Dairy Sci., Suppl. l, 164. 
    [7] Broderick G.A., Satter L.D., 1990. High bypass protein may be concentrate 
    in feeding aWilfa forage based die1s. Feedstuffs 66 (38), 20-22. 
    [8] Brzóska F., 1998. Modyfikowanie walorów dietetycznych tłuszczu mlecz- 
    nego krów. Przeg. Hod. 11,21-24. 
    [9] Brzóska F., 1998. Modyfikowanie składu i walorów die1etycznych tłuszczu 
    mlecznego. Materiały VI Szkoły Zimowe;j z Zakresu Hodowli Bydła na te- 
    ma1 "Wykorzystanie współczesnych osiągnięć nauk podstawowych w ho- 
    dowli bydła", Kraków, 76-87. 
    [10] Burgstaller G., 1985. Praktyczne żywienie bydła. PWRiL Warszawa, 
    302 s. 
    [] I] Cambell c.P., Buchanan-Smith J.G., 1991. Effect of alfalfa grass silage dry 
    matter eonlent on ruminal digestion and milk production in lacta1ing dairy 
    cows. Can. J. Anim. Sci. 72 (2), 451-467. 
    [12] Cermak B., 1993. Krmivarske tabulki. .TU Czeskie Budzicjowice, 61 s. 
    l ł 3] Cermak B.. Kadlec J., Novotny D., Lad F., 1998. Vliv silazovani tra\". je1ele. 
    vojtesky a kukurice na podie jednotJivych slozek vlakniny -- ADr. NDF. 
    Krmiva a Vyziva ], 23-26. 
    [14] Cermak B.. Lad F., Podkówka W.. Novotny D.. Podkówka Z., 1998. Wpływ 
    technologii zakiszania na jakość i wartość pokarmową kiszonek z poros1u 
    łąkowego i kukurydzy. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 423-429. 
    [15] Chase L., 1995. Feeding dairy cows ofgenetic merit. Recent Advances in 
    AnimaI Nutrition, Nottingham University Press, 53-65. 
    [16] Clark J., Davis C., 1980. Some aspects of feeding high producing dairy 
    cows. J. Dairy Sci. 63 (6), 873-885.
    		

    /R101_069_0001.djvu

    			67 
    
    
    [17] Coppock c., 1997. Feeding and managing high-yielding dairy cows - the 
    American experience. Recent Advances in AnimaI Nutrition, Nottingham 
    University Press, 135-151. 
    [18] Daccord R., Arrigo Y., Vogel R., 1995. Nahrwert von Maissilage. Agra- 
    forschung 2 (9), 397-400. 
    [19] Dhiman T., Cadorniga C., Satter L., 1993. Protein and energy supplemen- 
    tation of high alf alfa silage diets during early lactation. J. Dairy Sci. 76 (7), 
    1945-1959. 
    [20] Dhiman T., Satter T., 1997. Yield response of dairy cows fed with different 
    proportions of alfalfa silage and corn silage. J. Dairy Sci. 80 (9), 2069-2082. 
    [21] Doroszewski P., 1999. Dojrzałość kiszonkarska kukurydzy. Kukurydza 2, 
    l 0-13 . 
    [22] Dymnicka M., 1998. Wpływ żywienia krów oraz wydajności produkcji 
    mleka, stadium laktacji i kolejnych laktacji na zawartość wybranych wskaź- 
    ników biochemicznych we krwi. Fundacja "Rozwój SGGW" Warszawa, 
    74 s. 
    [23] Dymnicka M., Żaczek M., Ruszkowski A., 1988. Obraz poziomu wybra- 
    nych paramelrów metabolicznych we krwi krów jako wskaźnik wykorzy- 
    stania składników odżywczych i niektórych makroelementów z dawek po- 
    karmowych zimowych i letnich. Acta Acad. Agr. Tech. Olst., LIII Zjazd 
    Naukowy PTZ 2, 266-269. 
    [24] Dymnicka M., Żaczek M., Trela J., Ruszkowski A., 1988. Badania nad po- 
    ziomem niektórych wskaźników profilu metabolicznego we krwi krów ze 
    slada o różnej wydąjności. Acta Acad. Agr. Tech. Olst., LIII Zjazd Nauko- 
    vvy PTZ 1,173-177. 
    [25] Dymnicki E., 1998. Tendencje w hodowli bydła w świecie. Materiały VI 
    Szkoly Zimowej z Zakresu Hodowli Bydła na temat" Wykorzystanie współ- 
    czesnych osiągnięć nauk podstawowych w hodowli bydła", Kraków, 50-75. 
    [26] Eland R., 1964. Statystyka matematyczna w zastosowaniu do doświadczal- 
    nictwa rolniczego. PWN Warszawa, 595 s. 
    [27J Fisher L., Erf1e J., Lodge G., Sauer F., 1973. Effects ofpropylene glycol or 
    glycerol supplementation of the diet of dairy cows on feed intake, milk 
    yield and composition and incidence of ketosis. Can. J. Anim. Sci. 53 (2), 
    1 QI)_ ')96 
    
    
    [28] Flachowsky G., 1994. Maisstarke: fur der Widerkauer Ideal? Mais 4, 
    137-139. 
    [29] Flachowsky G., 1999. Energiewechsel-Sicherung der Glucose-Versorgung. 
    DLG-Fiitterungskonferenz "Ftitterung der l 0.000 Liter Kuh", Braun- 
    ,>chweig.I-15. 
    [30] Flynn A., 1988. Factors affecting the feeding value of silage. Recent 
    Developments in Ruminant Nutrition 2, Butterworths, 265-273.
    		

    /R101_070_0001.djvu

    			68 
    
    
    [31] Furgał K., Dymon A., Borowiec F., 1996. Analiza żywienia króW11ecznych 
    w gospodarstwach indywidualnych na podstawie norm polskicf systemu 
    INRA 1988. Materiały z konferencji "Sposoby doskonalenia1fodukcji 
    zwierzęcej oraz racjonalne żywienie bydła i świń", Barzkowice, ]-32. 
    [32] Gąsior R., Brzóska F., 1999. Wpływ sposobu konserwowania trN na efek- 
    tywność żywienia i składniki mleka krów. XXVIII Sesja Żywinia Zwie- 
    rząt "Potrzeby pokarmowe wysokowydajnych zwierząt fermowIch" , Kry- 
    nica, 143-146. 
    [33] Grabowicz M., Mikołajczak J., Piłat J., Podkówka W., 1998. Wpływ prepa- 
    ratów mikrobiologiczno-enzymatyczno-ziołowych na jakość, tlenową trwa- 
    łość i wartość pokarmową zakiszanych pasz zielonych. Sprawozdanie 
    z projektu badawczego 5 P06E 02109, 41 s. 
    [34] Grabowski K., Wolańczyk-Rutkowiak K., Krawczak E., Tyzenhauz-Mali- 
    nowska K., Rutkowiak B., 1981. Obserwacje nad zmiennością wskaźników 
    płodności i przemiany materii w stadach krów mlecznych. Przeg. Hod. l, 
    16-18. 
    [35] Grochowska R., 1994. Analiza zależności między żernością i wybranymi 
    wskaźnikami biochemicznymi we krwi a niektórymi cechami produkcyj- 
    nymi bydła mlecznego. Praca doktorska (maszynopis), IGiHZ PAN 
    Jastrzębiec. 
    [36] Hu
    jens M., 1996. Practical approaches to feeding the high produc1ing cow. 
    Anim. Feed Sci. Tech. 59 (1), 199-206. 
    [371 Iwa1'1ska S., Strusillska D., Pysera B., 1999. Wydajność i skład mleka oraz 
    koncentracja niektórych metabolitów w krwi krów żywionych mieszanką 
    z udziałem makuchu rzepakowego ,,00". XXVIII Sesja Żywienia Zwierzą1 
    "Po1rzeby pokarmowe wysokowydajnych zwierząt fermowych". Krynica, 
    111-1J4. 
    [38] Kamieniecki H., Szarkowski K., Wójcik J., 1995. Pasze z użytków zielo- 
    nych w produkcji bydlęcej na terenie Pomorza Zachodniego w świetle ba- 
    dat't ka1edry. Materiały z konferencji "Wpływ czynników środmviskowych 
    ze szczególnym uwzględnieniem wpływu żywienia na ilość i jakość mleka 
    i żywca wołowego", Barzkowice, 26-33. 
    [39] Kamit'tski J., Furgał K., Borowiec F., 1994. Badania nad doskonalemem 
    dawek pokarmowych dla krów mlecznych w oparciu o regionalną bazę pa- 
    szową Polski południowo-wschodniej. Ze<::.z. Nauk. AR we Wrocławiu, 
    Zootechnika 38, 5-21. 
    [40] Keys J., Pearson R., Miller R., 1984. Effect of ratio of corn silage to grass 
    legume silage with high concentrate during dry period on milk production 
    and growth of dairy cows. J. Dairy Sci. 67 (2), 307-3 ]2.
    		

    /R101_071_0001.djvu

    			69 
    
    
    [41] Khorasani G., Okine E., Kennełły J., Helm J., 1993. Effect of whole crop 
    cereal grain silage substituted for alfalfa silage on performance of lactating 
    dairy cows. J. Dairy Sci. 76 (11), 3536-3546. 
    [42] Kirchgepner M., Heinzl W., Schwarz F., 1989. Futterwert von Gersten- 
    und Weizen-Ganzpflanzensilagen rur Miłchktihe bei unterschiedlichem 
    Emtezeitpunkt l. Mitteilung: Inhaltsstoffe, Verdaulichkeiten und Energie- 
    gehalte. Wirtschaftseig. Futter 2, 171-186. 
    [43] Kis10wski T., Korniewicz A., Chrząszcz E., Czarnik-Matusewicz H., 1995. 
    Kiszonka i siano kiszonka z lucerny w żywieniu krów mlecznych. Rocz. 
    Nauk. Zoo t. 22 (1), 207-219. 
    [44] Klocek 8., Osek M., 1995. Ocena żywienia krów mlecznych w wybranych 
    gospodarstwach środkowo-wschodniej Polski. Materiały z konferencji 
    "Wpływ czynników środowiskowych ze szczególnym uwzględnieniem 
    wpływu żywienia na ilość ijakość mleka i żywca wołowego", Barzkowice, 
    59-65. 
    [45] Kowalski Z., Antoniewicz A., 1998. Uwagi na temat oznaczania wartości 
    pokarmowej pasz dla przeżuwaczy w systemie INRA 1988. Materiały z kon- 
    ferencji "Efektywność nowych systemów żywienia przeżuwaczy, ze szcze- 
    gólnym uwzględnieniem systemuINRA", Kraków, 47-68. 
    1461 Kowalski Z., Kamiński J., 1999. Niektóre aspekty żywienia krów wysoko 
    wydajnych. XXVIII Sesja Żywienia Zwierząt "Potrzeby pokarmowe wysoko- 
    \\ 
     dajnych zwierząt fermO\.vych", Krynica, 13-21. 
    I r I Kożuchowska K., Świetlikowska u., 1994. The evaluation of the sets of 
    fceds l11os1 cOl11monly used in feeding dairy cows on private farms. I. The 
    dcgrcc of I11cc1ing nu1ritional requirements for the basic components (dry 
    l11atter. erude protein). Ann. Warsaw Agricul1. Univ. - SGGW, Anim. Sci. 
    31. 95-100. 
    14R] Krawczyk K., Maciaszek K., 1998. Przegląd prac prowadzonych w Polsce 
    naci zastosowaniem francuskiego systemu normowania INRA w żywieniu 
    bydla. Materiały z konferencji "Efektywność nowych systemów żywienia 
    przeżuwaczy, ze szczególnym uwzględnieniem systemu INRA", Kraków, 
    J 17-130. 
    [4 9 1 KrÓlikowski Z., 1999. Kukurydza na kiszonkę - dobór odmian. Kukurydza 
    2.4-9. 
    ISO i Kruczyńska H.. Król H., 1998. Wartość pokarmowa kiszonki z kukurydzy. 
    Przeg. Hod. 5, 17-19. 
    [51] KrucZYllska H., Król H., 1999. Skład chemiczny i rozkład w żwaczu białka 
    ogólnego oraz suchej masy kiszonek z lucerny. Rocz. Nauk. Zoot. 26 (1), 
    209-218. 
    [52] Kruczyńska H., Nowak W., 1989. Żywienie krów wysokomlecznych. Przeg. 
    Hod. 15.21-24.
    		

    /R101_072_0001.djvu

    			70 
    
    
    [53] Krzywiecki S., �?uczak W., Preś J., Fritz Z., 1989. System żywicia krów 
    mlecznych kiszonkami z kukurydzy lub podwiędniętej koniczyny
    raz sia- 
    nem łąkowym. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 27, 43-50. 
    [54] Krzywiecki S., �?uczak W., Preś J., Fritz Z., 1994. Ustalenie zestawów pa- 
    szowych dla krów mlecznych typowych dla Dolnego Śląska z udziałem 
    kiszonek z przewiędniętych traw i motylkowych (synteza wyników z lat 
    1986-1990). Zesz. Nauk. AR we Wrocławiu, Zootechnika 38, 87-101. 
    [55] Krzywiecki S., Preś J., �?uczak W., Fritz Z., 1990. System żywienia krów 
    mlecznych kiszonką z kukurydzy, sianem lub kiszonką z przewiędniętej 
    lucerny. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 28, 3-10. 
    [56] Krzywiecki S., Szyszkowska A., Preś J., 1996. Wartość energetyczna kiszo- 
    nek z całych roślin jęczmienia zbieranego w trzech fazach rozwojowych, 
    określona według metody NEL i INRA-88. Rocz. Nauk. Zoot. 23 (2), 
    239-251. 
    [57] Krzyżewski J., Strzałkowska N., Ryniewicz Z., 1998. Strategia żywienia 
    wysoko wydajnych krów w okresie okołoporodowym. Przeg. Hod. 10, 31-32. 
    [58] Krzyżewski J., Strzałkowska N., Ryniewicz Z., 1999. Wpływ rodzaju skar- 
    mianej paszy objętościowej w dietach krów na dobową wydajność, skład 
    chemiczny i wybrane parametry technologiczne mleka. Ann. Warsaw Agri- 
    cult. Univ. - SGGW, Anim. Sci. 36, 31-42. 
    [59] Kwiatkowski T., Preś J., 1984. Kliniczne następstwa niewłaściwego skar- 
    miania kiszonek w żywieniu bydła. Med. Wet. 10, 596-600. 
    [60] Leaver J., 1988. The contribution of grass and conserved forages to the 
    .nutrient requirements for milk production. Recent Developments in 
    Ruminant Nutrition 2, Butterworths, 213-222. 
    [61.1 Lipiec A., 1993. Wybrane problemy z żywienia energetyczno-białkowego 
    bydła mlecznego. Med. Wet. 49 (2), 78-81. 
    [62] Lipiec A., Filar J., 1990. Przyczyny zachorowań krów na ketozę Przeg. 
    Bod. 23-24, 5-6. 
    [63] Littledike E., Young J., Beitz D., 1981. Common metabolic diseases of 
    cattle ketosis milk fever grass tetany and downer cows complex. J. Dairy 
    Sci. 64, 1465-1478. 
    [64] Llamas-Lamas G., Combs D., 1991. Effect of forage to concentrate ratio 
    and intake level on utilization of early vegetative alfalfa silage by dairy 
    cows. J. Dairy Sci. 74 (2), 526-536. 
    [65] �?uczak W., Krzywiecki S., Preś J., Fritz Z., 1991. Porównanie dawek zi- 
    mowych dla krów mlecznych z udziałem siana lub kiszonek z przewiędnię- 
    tych traw. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 30, 13-21. 
    [66] Madej E., Stec A., Filar J., 1993. Okołoporodowe zaburzenia metaboliczne 
    u krów pierwiastek o genetycznie dużej wydajności mlecznej. Med. Wet. 
    49 (9), 403-408.
    		

    /R101_073_0001.djvu

    			71 
    
    
    [67] Merchen N., Satter L., 1983. Changes in nitrogenous compounds and sites 
    of digestion of alfalfa harvested at different moisture content. J. Dairy Sci. 
    66 (4), 789-801. 
    [68] Michalski T., 1997. Wartość pastewna plonów kukurydzy w zależności od 
    sposobów i terminów zbioru. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 450, 133-162. 
    [69] Michna G., Poloczek A., 1993. Ocena jakości oraz wartości pokarmowej 
    kiszonek z całych roślin jęczmienia, owsa i kukurydzy uprawianych w wa- 
    runkach podgórskich. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 32, 321-328. 
    [70] Michna G., Poloczek A., Cieślar P., 1988. Ocena jakości i efektywności pro- 
    dukcji kiszonek z traw świeżych i podwiędniętych oraz kukurydzy i owsa 
    w warunkach podgórskich. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 26,379-396. 
    [71] Michna G., Węglarzy K., 1999. Struktura produkcji pasz objętościowych 
    dla bydła w warunkach podgórskich. Przeg. Hod. 3, 11-13. 
    [72] Mikołajczak J., 1996. Kiszonki w żywieniu bydła. Przeg. Hod. 9, 18-20. 
    [73] Mikołajczak l., Grabowicz M., 1998. Aktualne zagadnienia stosowania do- 
    datków do zakiszania pasz. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 285-296. 
    [741 Mikołajczak .T., Podkówka W., Piłat .T., Grabowicz M., 1991. Żywienie 
    krów mlecznych dawkami z udziałem kiszonki z całych roślin zbożowych, 
    XXII Sesja Żywieniowa "Technologia konserwowania, przechowywania 
    oraz oceny wartości pokarmowej i metody analizy pasz", Bydgoszcz, 60. 
    1 7 5] Mikoląjczak J.. Szejniuk W., Grabowicz M., Piłat J., 1998. Skład chemiczny 
    i jakość kiszonek wyprodukowanych z różnymi dodatkami w warunkach 
    prcdukc)jnych. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 363-368. 
    1-:'6] M inak(JVvski D., J 986. Ocena wartości energetycznej pasz dla krów na pod- 
    sta\\ I
     energii nelto laktacji (NEL). Materiały z konferencji "Energetyczne 
    -;
     stell1y wartościowania pasz". Bydgoszcz. 70-91. 
    i -'I \linak,mski D., F!orek S.. ł995. Wpływ żywienia na skład i jakość mleka 
    u krÓ\\. Materiały z konferencji "Wpływ czynników środowiskowych ze 
    szczególnym uwzględnieniem wpływu żywienia na ilość i jakość mleka 
    i ży\\.ca wołowego", BarzkO\vice, 97-107. 
    [iSJ 
    Iinakowski D., Rapczyńska 1., Markiewicz E., Bednarska A., Wysocka Z., 
    ] 988. Wpływ żywienia krów paszami konserwowanymi lub zielonką 
    z traw na przemiany w żwaczu i poziom nieklórych metabolitów w osoczu 
    krwi. Acta Acad. Agricult. Techn.Olst., Zootechnica 31, 61-72. 
    [791 Minakowski D., Rydzik W., 1990. Poziom metabolitów we krwi a produk- 
    cyjność krów. Cz. l. Potrzeby pokarmowe krów a poziom niektórych wskaź.. 
    ników biochemicznych krwi. Przeg. Hod. 11-12, 10-12. 
    [80] Minakowski D., Rydzik W., 1990. Poziom metabolitów w krwi a produk- 
    cyjność krów. Cz. H. Wskaźniki biochemiczne krwi i ich związek z wydaj- 
    nością mleczną. Przeg. Hod. 13-14, 14-16.
    		

    /R101_074_0001.djvu

    			72 
    
    
    [81] Nałęcz T., Ruciński P., 1988. Żywienie krów mlecznych w gospodarstwach 
    indywidualnych (I). Nowe RoI. 9, 20-23. 
    [82J Nelson W., Satter L., 1992. Impact of alfalfa maturity and preservation 
    method on milk production by cows in early lactation. J. Dairy Sci. 75 (6), 
    1562-1570. 
    [83] Nowak M., 1981. Zawartość włókna surowego w sianach (na podstawie 
    ogólnopolskich badań siana 1970-1975). Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 241, 
    73- 79. 
    [84] Novotny D., Cermak B., Podkówka Z., Lad F., Podkówka W., Kadlec M., 
    1998. Jakość i wartość pokarmowa kiszonek produkowanych w rękawach 
    z polietylenu. Zesz. ProbI. Post. Nauk RoI. 462, 415-421. 
    [85] Obrusiewicz T., 1988. Technologia mleczarstwa. Cz. I. WSiP Varszawa, 
    318 s. 
    [86] Ostrowski R., Daczewska M., 1993. Plonowanie mieszanek zbożowo- 
    -strączkowych w warunkach Wielkopolski oraz wartość pokarmowa kiszo- 
    nek i suszu dla przeżuwaczy. Rocz. Nauk. Zoot. 20 (2), 157-169. 
    [87J Pabst K., 1986. Untersuchungen von GPS-Sialgen unterschiedlicher Ener- 
    giedichte an Kuchen mit Pansenfisteln, Informations- und Tagungsbericht, 
    7 LKS-und GPS-Tagung. Landtechnik Veihenstephan, 27-29. 
    [88] Pająk J., Żebrowska T., 1998. Określenie wartości wypełnieniowej siana łą- 
    kowego według systemu INRA. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 467-474. 
    [89] Pas.ierbski Z., Wawrzyńczak S., 1988. Wpływ koncentracji białka i włókna 
    w dawkach pokarmowych na mleczność krów. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. 
    i Rozpr. 26, 3-25. 
    [90] Pasierbski Z., Wawrzyńczak S., Wic-Rudnicka W., Sadowski A., 1988. 
    Wpływ poziomu białka w dawkach pokarmowych na mleczność krów. 
    Zesz. ProbI. Post. Nauk RoI. 361, 17-22. 
    [91] Pinkiewicz E., 1971. Podstawowe badania laboratoryjne w chrobach 
    zwierząt. PWRiL Warszawa, 320 s. 
    [92] Podkówka L., Cermak B., Podkówka Z., 1998. Jakość i wartość pokmowa 
    kiszonki z kukurydzy sporządzonej z dodatkiem preparatu FeedtechTN'ilage. 
    Zesz. ProbI. Post. Nauk RoI. 462, 341-347. 
    [93J Podkówka L., Grabowicz M., Mikołajczak J., Piłat J., 1998. Zastoowanie 
    dodatków mikrobiologiczno-enzymatyczno_ziołowych przy zakiszaiu zie- 
    lonek zbożowo-strączkowych. Cz. I. Jakość i straty składników pc(armo- 
    wych. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 369-376. 
    [94] Podkówka L., Podkówka Z., 1999. Dlaczego prasowane wysłodki są lepsze? 
    Chów Bydła 8, 9-10. 
    [95] Podkówka W., 1978. Nowoczesne metody kiszenia pasz. PWRiL Varsza- 
    wa, 379 s.
    		

    /R101_075_0001.djvu

    			73 
    
    
    [96] Podkówka W., 1982. Liście buraków cukrowych w żywieniu zwierząt. 
    Post. Nauk. RoI. 1-2,35-54. 
    [97] Podkówka W., 1993. Metoda bliskiej podczerwieni [NIR] badania składu 
    chemicznego różnych produktów. Materiały z konferencji "Zastosowanie 
    melody bliskiej podczerwieni [NIR] do oznaczania składu chemicznego 
    produktów rolno-spożywczych", Bydgoszcz, 9-18. 
    [98] Podkówka W., 1998. Kierunki w produkcji kiszonek i siana w Europie. 
    Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 25-39. 
    [99] Podkówka W., Janicki B., 1978. Wartość pokarmowa kiszonki z owsa 
    w zależności od fazy wegetacji. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 216, 223-228. 
    [100] Podkówka W., Janicki B., 1980. Skład chemiczny wysłodków z cukrowni 
    w Kruszwicy i Tucznie. Przeg. Hod. 1, 12-14. 
    [J O I) Podkówka W., Janicki B., 1980. Jakość i wartość pokarmowa kiszonek 
    sporządzonych z wysłodków buraczanych. Przeg. Hod. 16, 10- [2. 
    [102] Podkówka W., Kruczkowski J., 1989. Jakość i wartość pokarmowa kiszo- 
    nek z liści buraków cukrowych. Prace Wydz. Nauk Przyrod. BTN, Seria 
    B, 38. 53-63. 
    [103] Podkówka W., Podkówka Z., 1993. Wartość pokarmowa wytłoków z na- 
    sion rzepaku otrzymywanych przy zastosowaniu prasy 02 PVO. Post. 
    Nauk Roln. 6, 177-180. 
    [104) Podkówka W., Podkówka Z., 1994. Jakość kiszonek z całych roślin ku- 
    kurydzy produkowanych w latach 1955-1993. Biul. IHAR 191,69-78. 
    [105) Podkówka W., Podkówka Z., Cermak B., Podkówka L., 1999. The 
    nulritive value of silage sugar beet pulps containing 20-22% of dry 
    maUer. Materiały z konferencji "Forage conscrvation", Nitra, 124-125. 
    [I Oh J Podkówka W., Zarudzki R., 1996. Jakość i waJiość pokarmowa świeżych 
    i kiszonych wysłodków buraczanych. Zesz. Nauk. A TR w Bydgoszczy, 
    Zootechnika 27, 59-70. 
    r I W) Podk()\vka Z.. 1993. Zaslosowanie metody NJRS i aparatu lnfraAlyzer 450 
    firm) Bran-Luebbe do oznaczania składu chemicznego pasz objętościo- 
    wych i treściwych. Materiały z konferencji "Zastosowanie metody blis- 
    kiej podczerwieni [NJR] do oznaczania składu chemicznego produktów 
    rolno-spożywczych", Bydgoszcz, 19-25. 
    I ] u
     j POUKowka L., Poakówka L., Cermak B., 1998. Plonowanie i skład che- 
    miczny zielonki z kukurydzy. Zesz. Probl. Post. Nauk Rot 462, 85-91. 
    [] 09] Podkówka Z., Podkówka L., Cermak B., 1998. Zakiszanie świeżej i pod- 
    suszonej zielonki z lucerny z dodatkiem preparatu Feedtech™Silage. 
    Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 462, 349-355. 
    [IIOJ Podkówka Z., Podkówka L., Podkówka W., Cermak B., 1999. Kiszonka 
    z prasowanych wysłodków buraczanych w żywieniu krów wysokomlecz-
    		

    /R101_076_0001.djvu

    			74 
    
    
    nych w systemie TMR. XXVIII Sesja Żywienia Zwierząt "Potrzeby 
    pokarmowe wysokowydajnych zwierząt fermowych", Krynica, 71-74. 
    [111] Podkówka Z., Podkówka W., 1986. Uproszczona metoda określania war- 
    tości pokarmowej kiszonki z liści buraków cukrowych. Zesz. Nauk. ATR 
    w Bydgoszczy, Zootechnika 13,69-80. 
    [112] Potkański A., 1999. Wpływ zmian zachodzących w procesie kiszenia su- 
    rowców na wartość kiszonek w żywieniu krów mlecznych. XXVIII Sesja 
    Żywienia Zwierząt "Potrzeby pokarmowe wysokowydajnych zwierząt 
    fermowych", Krynica, 32-36. 
    [113] Praca zbiorowa, 1967. Metody badania żywności. WPL Warszawa, 1252 s. 
    [114] Praca zbiorowa, 1974. Enzymologia kliniczna. PZWL Warszawa, 852 s. 
    [115] Praca zbiorowa, 1982. Zootechnika. T. 1. PWRiL Warszawa, 765 s. 
    [116] Praca zbiorowa, 1983. Choroby bydła. PWRiL Warszawa, 862 s. 
    [117] Praca zbiorowa, 1985. Normy Żywienia Zwierząt Gospodarskich. PWRiL 
    Warszawa, 232 s. 
    [118] Praca zbiorowa, 1986. Fizjologiczne podstawy użytkowania bydła. PWRiL 
    Warszawa, 450 s. 
    [119] Praca zbiorowa, 1988. Ćwiczenia z żywienia zwierząt i paszoznawstwa. 
    AR Poznań, 212 s. 
    [120] Praca zbiorowa, 1993. Żywienie przeżuwaczy. Zalecane normy i tabele 
    wartości pokarmowej pasz. Omnitech Press Warszawa, 406 s. 
    [121] Praca zbiorowa, 1994. Produkcja roślinna, technologia przechowalnictwa 
    zbóż, ziemniaków i pasz. Fundacja "Rozwój SGGW" Warszawa, 240 s. 
    [122] Praca zbiorowa, 1999. Wyniki prac hodowlanych za rok 1998. OSHZ 
    Bydgoszcz, 108 s. 
    [123] Praca zbiorowa, 1999. DLG - tabele wartości pokarmowej pasz i norm 
    żywienia przeżuwaczy. VIT-TRA Kusowo, 241 s. 
    [124] Preś J., 1999. Zasady żywienia bydła w oparciu o technologię TMR. Ma- 
    teriały z konferencji "Kierunki i uwarunkowania produkcji i przetwór- 
    stwa mleka w aspekcie przystosowania do wymagań Unii Europejskiej", 
    Stare Pole. 
    [125] Preś J., Fritz Z., 1981. Rola węglowodanów w żywieniu przeżuwaczy 
    i procesach konserwacji pasz. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 241, 55-72. 
    [126] Preś J., Krzywiecki S., 1991. Wykorzystanie kukurydzy w żywieniu bydła. 
    Przeg. Rod. 10,20-23. 
    [127] Preś J., �?uczak W., Krzywiecki S., Fritz Z., 1991. Kiszonki z prze- 
    więdniętych traw z lucerną jako substytut siana w dawkach dla krów 
    mlecznych. Rocz. Nauk. Zoot., Monogr. i Rozpr. 30, 3-12.
    		

    /R101_077_0001.djvu

    			75 
    
    
    [128] Reynolds c., Sutton J., Beever D., 1997. Effects of feeding starch to dairy 
    cattle on nutrienl availability and production. Recent Advances in AnimaI 
    Nulrilion, Nottingham University Press, 105-134. 
    [129] Rocznik Statystyczny, 1999. GUS Warszawa, 745 s. 
    [130] Ruciński P., Nałęcz T., 1990. Żywienie krów w gospodarstwach indy- 
    widualnych. Przeg. Hod. 7-8, 29. 
    [131] Ruszczyc Z., 1985. Żywienie zwierząt i paszoznawstwo. PWRiL War.... 
    szawa, 429 s. 
    [132] Rutkowiak B., 1981. Ocena stanu zdrowia, żywienia i wydajności w 50 
    sladach krów sektora państwowego, badanych w 1980 r. Przeg. Hod. 6, 
    5-8. 
    [133] Rutkowiak B., 1987. Zaburzenia trawienne i metaboliczne w stadach 
    krów mlecznych. PWRiL Warszawa, 230 s. 
    [134] Rutkowiak B., W olańczyk-Rutkowiak K., 1986. Odchylenia wskaźników 
    profilu metabolicznego u krów hodowli stadnej woj. gdańskiego i elbląs- 
    kiego w latach 1974-1984. Med. Wet. 11-12,667-672. 
    [135] Schwarz F., Gruber L., 1999. Futteraufnahme - Einf1upfaktoren und Scha- 
    tzung des Verzehrs. DLG-Fiitterungskonferenz "Fiitterung der 10.000 Liter 
    Kuh", Braunschweig, 1-10. 
    [136] Skulmowski J., 1974. Metody określania składu pasz i ich jakości. PWRiL 
    Warszawa, 154 s. 
    [137] Skultety M., Skultetyova N., Bencova E., 1993. Vyzivna hodnota silazo- 
    vanych krmiv. Materiały z konferencji "Vyzivna hodnota krmiv a ich 
    vplyv na kvalitu zivocisnych produktov", Nitra, 216-221. 
    [138] Staudacher W., 1986. Abschatzung der Einsalzm6g1ichkeiten von GPS 
    und LKS in Futterrationen fUr Milchktihe. Informations- und Tagungs- 
    bericht 7 LKS- und GPS-Tagung, Landtechnik Weihenstephan, 30-34. 
    [139] Slrzetelski J., Borowiec F., 1998. Dawki pełnoporcjowe w żywieniu krów 
    wysokomlecznych. Biul. Inf.1Z 3, 71-103. 
    [140] Strzelelski J., Kowalski Z., Pisulewski P., Anloniewicz A., Kowalczyk J., 
    Kamiński J., 1998. Wdrażanie systemu lNRA w Polsce. Materiały z kon- 
    ferencji "Efektywność nowych systemów żywienia przeżuwaczy ze 
    szczególnym uwzględnieniem systemu lNRA", Kraków, 7-14. 
    [141J Sulc\Vska H., 1997. Środowiskowe i ekonomiczne uwarunkowania upra- 
    wy i kierunków użytkowania kukurydzy w Polsce. Zesz. Probl. Posl. 
    Nauk RoI. 450. 15-29. 
    [142] Sulewska H., 1997. Uprawa kukurydzy na zielonkę w świetle badań 
    własnych i literatury. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 450, 185-200.
    		

    /R101_078_0001.djvu

    			76 
    
    
    [143] Stidekum K.-H., 1999. Nicht-Starke-Polysaccharide aIs Energie- und 
    Strukturlieferant in der Ftitterung von Miłchktichen. DLG-Ftitterungs- 
    konferenz "Fiitterung der 10.000 Liter Kuh", Braunschweig, 1-3. 
    [144] Svik K., Valent M., Petrikovic P., Kovacik J., 1993. Krytie potreby energie 
    a energeticky profil vysokoprodukcnych dojnic na zaciatku laktacie. Ma- 
    teriały z konferencji "Vyzivna hodnota krmiv a ich vplyv na kvalitu 
    zivocisnych produktov", Nitra, 259-263. 
    [145] Świetlikowska D., Ośkiewicz B., 1988. Ocena dawek pokarmowych sto- 
    sowanych dla krów w wybranych gospodarstwach indywidualnych woj. 
    siedleckiego. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 361, 31-41. 
    [146] Tessmman N., Radloff H., Kleinmans J., Dhiman T., Satter L., ]991. 
    Milk production response to dietary forage:grain ratio. J. Dairy Sci. 74 
    (8), 2696-2707. . 
    [147] Thomas c., 1988. Factors affecting substitution rates in dairy cows on 
    silage based rations. Recent Developments in Ruminant Nutrition 2. 
    Butterworths, 223-236. 
    [148] Thomas c., Thomas P., 1988. Factors affecting the nutritive value of grass 
    silages. Recent Developments in Ruminant Nutrition 2, Butterworths, 
    274-307. 
    [149] Tywończuk J., Lewicki c., Szymańska E., Rapczyńska 1., 1978. Vpływ 
    terminu sprzętu jęczmienia i owsa na plon energii i białka oga.nego 
    strawnego. Zesz. Probl. Post. Nauk RoI. 216, 213-222. 
    [150] Ward W., Murray R., White A., Rees E., 1995. The use of blood bio- 
    chemistry for determining the nutritional status of dairy cows. Recenl 
    Advances in AnimaI Nutrition, Nottingham University Press, 29-51. 
    [151] Wawrzyńczak S., 1994. Racjonalne żywienie krów wysokomlecznych. 
    Biul. Inf. IZ 3, 17-34. 
    [152] Weissbach F., Laube W., 1964. Beitrage zur Methodik der Garfutternter- 
    suchung und zur DurchfUhrung von Silierversuchen. Cz. II. Die Bffim- 
    mung des Alkoholgehaltes im Garfutter. Zeitschrift f. Landw. VerSlcns- 
    u. Unters. Wes. 10,65-72. 
    [153] Whitelock L., 1997. Podstawowe zasady żywienia krów wysokomlecz- 
    nych w systemie TMR. Materiały szkoleniowe na prawach rękopisu - nie- 
    publikowane. 
    [154] Wieczorek K., Wawrzyńczak S., 1984. Zasady praktycznego żywienia 
    krów w świetle współczesnych poglądów. Cz. I. Żywienie a wydajność, 
    płodność i zdrowotność. Przeg. Hod. 4, 24-29. 
    [155] Wilkins R., 1991. Forage conservation towards 2000 - summary. Landbau- 
    forschung V61kenrode, Sonderheft 123, 263-266. 
    [156] Wolańczyk-Rutkowiak K., 1986. Wartości prawidłowe niektórych wskaź- 
    ników biochemicznych u krów mlecznych rasy ncb sektora państwowego
    		

    /R101_079_0001.djvu

    			77 
    
    
    na terenie Wybrzeża Gdańskiego. Cz. I. Wartości prawidłowe dla populacji 
    krów. Pol. Arch. Wet. 26 (3-4), 99-111. 
    [15 7] Wójcik J., 1996. Ocena efektywności żywienia krów mlecznych i bydła 
    opasowego kiszonką z traw z zastosowaniem dodatku różnych pasz ener- 
    getycznych w warunkach Pomorza Zachodniego. Zesz. Nauk. AR w Szcze- 
    cinie, Rozprawy 172, 50 s. 
    [158] Zarudzki R., Traczykowski A., 1998. Wybrane zasady systemu NEL-97 
    normowania i wartościowania pasz dla przeżuwaczy. Materiały z konfe- 
    rencji "Efektywność nowych systemów żywienia przeżuwaczy, ze szcze- 
    gólnym uwzględnieniem systemu INRA", Kraków, 231-244. 
    [159] Zeman L., 1995. Katalog krmiv. VUVZ Pohorelice, 465 s. 
    [160] Zimmer E., 1973. New methods in fodder conservation. Vaxtodlineg 28, 
    90-97. 
    [161 J Zimmer E., 1991. Strategy of silage system. Landbauforschung V61ken- 
    rode, Sonderheft 123,252-262. 
    [162] Ziołecka A., Kużdowicz M., Kielanowski J., 1985. Tabele składu che- 
    micznego i wartości pokarmowej pasz krajowych. PWN Warszawa, 96 s. 
    [163] Żebracki A., 1988. Kwasica żwaczowa krów a zaburzenia płodności. 
    Przeg. Hod. 19, 15-16.
    		

    /R101_080_0001.djvu

    			78 
    
    
    WPL YW SKARMIANIA KISZONKI Z KUKURYDZY, MIESZANKI 
    ZBOŻOWO-STRĄCZKOWEJ LUB LUCERNY Z TRAWAMI 
    NA PRODUKCYJNOŚĆ KRÓW, SK�?AD MLEKA 
    I WYBRANE WSKAŹNIKI BIOCHEMICZNE KRW 
    
    
    Streszczenie 
    
    
    Przeprowadwno trzy doświadczenia żywieniowe na krowach 	
    			

    /R101_081_0001.djvu

    			79 
    
    
    zbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych niż żywionych kiszonką 
    zbożowo-strączkową. 
    Wskaźniki profilu metabolicznego krwi krów mieściły się w zakresie norm 
    uznanych za prawidłowe. Uzyskane wyniki oznaczeń poszczególnych wskaźni- 
    ków, w zależności od składu dawki pokarmowej, wskazują, że różnice wy- 
    stępujące przy prawidłowo zbilansowanej diecie nie są istotne statystycznie. 
    Zużycie paszy treściwej na produkcję I kg mleka wynosiło około 0,25 kg. 
    Najlepsze efekty produkcyjne u krów wysoko mlecznych uzyskuje się przy 
    żywieniu dawkami pokarmowymi składającymi się z kiszonki z kukurydzy 
    i kiszonki z lucerny z trawami.
    		

    /R101_082_0001.djvu

    			80 
    
    
    EFFECT OF MAIZE, CEREAL-AND-LEGUME MIXTURE 
    OR ALFALFA-AND-GRASS MIXTURE SILAGE DIET 
    ON COW PRODUCTIVITY, MILK COMPOSITION 
    AND ON SELECTED BLOOD BIOCHEMISTRY 
    
    
    Summary 
    
    
    Three feeding experiments were conducted on highly-productive dairy 
    cows to develop a cow feeding with different silage types and with a low hay 
    share in the ration, which would make up for a limited grassland area in the 
    Pomorze and Kujawy region. The first two experiments defined four diet groups 
    of cows which were fed with a different silage type: maize, cereal-and-Iegume 
    mi>::.ture, alfalfa-and-grass mixture or the three types altogether. In the third 
    experiment two groups were fed with maize silage and another two with cereal- 
    and-Iegume silage. Each of the two combinations was also supplemented by 
    low or high amounts of alfalfa-and-grass silage, respectively. The other fodder 
    (hay, beetroot, soybean cake and mineral mixture) was given at the same 
    amounts. The amount of concentrate depended on the milk performance. The 
    research defined silage quality, chemical composition ofthe fodder applied and 
    digestibility of nutrients. Every two weeks milk performance was controlled, 
    milk was sampled and rations were adjusted appropriately. The milk dry matter, 
    fat, protein, lactose and fatty acid contents (Experiment III) and acidity were 
    determined. At the end and beginning of each experiment blood was sampled to 
    define metabolite profile indices. The average daily milk yield ranged from 24.9 
    to 26.8 kg which was standard-milk converted and FCM yield ranged from 25.9 
    to 27.6 kg and - ECM yield from 24.7 to 26.8 kg. The highest daily nilk. yield 
    was recorded for cows fed with maize silage and alfalfa with grass siage. The 
    lowest daily milk yield and the highest decrease in milk -performnce were 
    observed for the cereal-and-Iegume mixture diet. The fodder applid affected 
    the milk composition. The highest dry matter and fat contents were oserved for 
    maize silage diet, while the highest protein and lactose contents for he alfalfa- 
    and-grass silage diet. The lowest contents were recorded for cereal-nd-Iegume 
    silage diet. The research showed that milk obtained from cows fed vith maize 
    silage contained more indispensable non-saturated fatty acids in th
     milk fat 
    than from cows fed with the cereal-and-legume silage. The blood metabolite 
    profile indices met the standards and the results, depending on the diet. showed 
    that the differences in the well-balanced diet were insignificant. The concentrate 
    utilisation per one kg of milk yield amounted to 0.25 kg. The highest 
    productivity of highly productive cows was recorded for maize silage and 
    alfalfa-and-grass silage diets.
    		

    /R101_083_0001.djvu

    			..../1 
    
    
    '-- 
    
    
    r. . 
    ;\ . 
    t\
    -
     
    .
    		

    /R101_084_0001.djvu

    			ISSN 0208-6395 
    
    
    BiblioS 4 n 1 Tg,SZCZY 
    , N IIII
    
    
    
    
    
    
    
    
    I